Η συστροφή του εντέρου, γνωστή και ως volvulus, συμβαίνει όταν ένα τμήμα του εντέρου περιστρέφεται γύρω από τον εαυτό του και τους ιστούς που το στηρίζουν. Η περιστροφή μπορεί να εμποδίσει τη φυσιολογική δίοδο του περιεχομένου του εντέρου και να προκαλέσει εντερική απόφραξη.
Σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να επηρεαστεί και η αιμάτωση του εντέρου. Για αυτό η συστροφή μπορεί να εξελιχθεί σε επείγουσα κατάσταση και χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση.
Τι είναι η συστροφή του εντέρου;
Το έντερο συγκρατείται μέσα στην κοιλιά από το μεσεντέριο, έναν ιστό μέσα στον οποίο περνούν τα αγγεία που το αιματώνουν.
Όταν ένα τμήμα του εντέρου περιστραφεί γύρω από αυτό το σημείο, μπορεί να κλείσει ο αυλός του και να σταματήσει η φυσιολογική προώθηση αερίων και κοπράνων.
Αν η συστροφή πιέσει και τα αιμοφόρα αγγεία, μειώνεται ή διακόπτεται η αιμάτωση του συγκεκριμένου τμήματος του εντέρου.
Σε ποιο σημείο του εντέρου μπορεί να συμβεί;
Στους ενήλικες, η συστροφή αφορά συχνότερα το παχύ έντερο.
Οι δύο βασικές μορφές είναι:
- συστροφή σιγμοειδούς, που αφορά το τελευταίο τμήμα του παχέος εντέρου πριν από το ορθό,
- συστροφή τυφλού, που αφορά την αρχή του παχέος εντέρου.
Μπορεί επίσης να εμφανιστεί συστροφή σε άλλα τμήματα του εντέρου, αλλά η αντιμετώπιση διαφέρει ανάλογα με τη θέση και την αιτία.
Ποια είναι τα συμπτώματα;
Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν απότομα και να επιδεινωθούν γρήγορα.
Συχνά περιλαμβάνουν:
- κοιλιακό πόνο,
- έντονο φούσκωμα και διάταση της κοιλιάς,
- δυσκοιλιότητα,
- αδυναμία αποβολής αερίων,
- ναυτία,
- εμετούς.
Σε πιο σοβαρή κατάσταση μπορεί να εμφανιστούν έντονος συνεχής πόνος, πυρετός, ταχυκαρδία και γενική επιδείνωση.
Γιατί η κοιλιά πρήζεται τόσο πολύ;
Όταν το έντερο έχει αποφραχθεί, τα αέρια και το περιεχόμενό του δεν μπορούν να προχωρήσουν φυσιολογικά.
Έτσι συσσωρεύονται πριν από το σημείο της απόφραξης και το έντερο διατείνεται.
Στη συστροφή του σιγμοειδούς η κοιλιακή διάταση μπορεί να είναι ιδιαίτερα έντονη.
Γιατί είναι επικίνδυνη η συστροφή;
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η απόφραξη.
Η περιστροφή μπορεί να πιέσει τα αγγεία που τροφοδοτούν το έντερο. Αν η αιμάτωση μειωθεί σημαντικά, το εντερικό τοίχωμα μπορεί να υποστεί ισχαιμία και νέκρωση.
Στη συνέχεια υπάρχει κίνδυνος:
- διάτρησης του εντέρου,
- περιτονίτιδας,
- σοβαρής λοίμωξης,
- σήψης.
Για αυτό δεν πρέπει να υπάρχει καθυστέρηση όταν υπάρχουν συμπτώματα οξείας εντερικής απόφραξης.
Πότε πρέπει να πάω άμεσα στο νοσοκομείο;
Επείγουσα αξιολόγηση χρειάζεται όταν υπάρχει συνδυασμός συμπτωμάτων όπως:
- έντονος ή επιδεινούμενος κοιλιακός πόνος,
- μεγάλη διάταση της κοιλιάς,
- επαναλαμβανόμενοι έμετοι,
- αδυναμία αποβολής κοπράνων και αερίων,
- πυρετός,
- έντονη αδυναμία ή τάση λιποθυμίας.
Η συστροφή εντέρου δεν είναι κατάσταση που πρέπει να αντιμετωπίζεται στο σπίτι με καθαρτικά ή αναμονή.
Γιατί δημιουργείται;
Οι αιτίες και οι παράγοντες κινδύνου διαφέρουν ανάλογα με το τμήμα του εντέρου που έχει περιστραφεί.
Η συστροφή του σιγμοειδούς σχετίζεται συχνότερα με:
- χρόνια δυσκοιλιότητα,
- επιμήκυνση και αυξημένη κινητικότητα του σιγμοειδούς,
- μεγαλύτερη ηλικία,
- ορισμένες νευρολογικές ή ψυχιατρικές παθήσεις,
- μειωμένη κινητικότητα.
Η συστροφή του τυφλού σχετίζεται περισσότερο με αυξημένη κινητικότητα του συγκεκριμένου τμήματος του παχέος εντέρου λόγω της ανατομίας του.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η διάγνωση βασίζεται στην κλινική εικόνα και στον απεικονιστικό έλεγχο.
Μπορεί να χρειαστούν:
- αιματολογικές εξετάσεις,
- ακτινογραφία κοιλίας,
- αξονική τομογραφία.
Η αξονική τομογραφία μπορεί να δείξει τη θέση της απόφραξης, τη συστροφή του εντέρου και ευρήματα που δημιουργούν υποψία ότι έχει επηρεαστεί η αιμάτωσή του.
Χρειάζεται πάντα χειρουργείο;
Η αντιμετώπιση εξαρτάται από το σημείο της συστροφής και την κατάσταση του εντέρου.
Στη συστροφή του σιγμοειδούς, αν δεν υπάρχουν ενδείξεις διάτρησης, περιτονίτιδας ή ισχαιμίας, μπορεί αρχικά να επιχειρηθεί ενδοσκοπική αποσυμπίεση.
Αν υπάρχει νεκρωμένο ή διατρημένο έντερο, αν η ενδοσκοπική αντιμετώπιση αποτύχει ή αν υπάρχουν άλλα ανησυχητικά ευρήματα, απαιτείται χειρουργική επέμβαση.
Στη συστροφή του τυφλού η αντιμετώπιση είναι κατά κανόνα χειρουργική.
Τι είναι η ενδοσκοπική αποσυμπίεση;
Στη συστροφή του σιγμοειδούς μπορεί σε κατάλληλες περιπτώσεις να χρησιμοποιηθεί εύκαμπτο ενδοσκόπιο για να ξετυλιχθεί το έντερο και να αποσυμπιεστεί.
Αν η διαδικασία είναι επιτυχής, ο ασθενής συνήθως αισθάνεται σημαντική ανακούφιση καθώς αποβάλλονται τα παγιδευμένα αέρια.
Αυτό όμως δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το πρόβλημα έχει λυθεί οριστικά.
Μπορεί να ξανασυμβεί μετά την αποσυμπίεση;
Ναι. Η συστροφή του σιγμοειδούς έχει σημαντική πιθανότητα υποτροπής αν αντιμετωπιστεί μόνο με ενδοσκοπική αποσυμπίεση.
Για αυτό, μετά από επιτυχημένη αποσυμπίεση και εφόσον η κατάσταση του ασθενούς το επιτρέπει, συνήθως εξετάζεται προγραμματισμένη χειρουργική αφαίρεση του τμήματος που προκαλεί το πρόβλημα.
Με αυτόν τον τρόπο μειώνεται ο κίνδυνος μιας νέας συστροφής και μιας πιθανής επείγουσας επέμβασης στο μέλλον.
Πώς γίνεται το χειρουργείο;
Η επέμβαση εξαρτάται από τη θέση της συστροφής και από το αν το έντερο παραμένει υγιές.
Ο χειρουργός ελέγχει:
- ποιο τμήμα έχει περιστραφεί,
- αν υπάρχει φυσιολογική αιμάτωση,
- αν υπάρχει νέκρωση,
- αν έχει συμβεί διάτρηση.
Αν ένα τμήμα του εντέρου έχει υποστεί μη αναστρέψιμη βλάβη, πρέπει να αφαιρεθεί.
Τι χειρουργείο γίνεται στη συστροφή του σιγμοειδούς;
Η οριστική χειρουργική αντιμετώπιση συνήθως περιλαμβάνει αφαίρεση του πάσχοντος τμήματος του σιγμοειδούς.
Σε μια προγραμματισμένη επέμβαση, μετά από επιτυχημένη ενδοσκοπική αποσυμπίεση, είναι συχνά δυνατό να αφαιρεθεί το προβληματικό τμήμα και να ενωθούν τα υγιή άκρα του εντέρου.
Σε επείγουσες περιπτώσεις με νέκρωση, διάτρηση ή σοβαρή γενική κατάσταση, η χειρουργική στρατηγική μπορεί να είναι διαφορετική.
Θα χρειαστώ κολοστομία;
Όχι απαραίτητα.
Η δυνατότητα να ενωθεί ξανά το έντερο εξαρτάται από:
- την κατάσταση του εντέρου,
- την ύπαρξη ή όχι διάτρησης,
- τη μόλυνση της κοιλιάς,
- τη γενική κατάσταση του ασθενούς.
Σε ορισμένες επείγουσες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί προσωρινή ή, σπανιότερα, μόνιμη στομία.
Τι γίνεται στη συστροφή του τυφλού;
Η συστροφή του τυφλού αντιμετωπίζεται διαφορετικά από τη συστροφή του σιγμοειδούς.
Η ενδοσκοπική αποσυμπίεση δεν έχει την ίδια αποτελεσματικότητα και συνήθως απαιτείται χειρουργική επέμβαση.
Ανάλογα με την κατάσταση του εντέρου μπορεί να χρειαστεί αφαίρεση του τυφλού και του αντίστοιχου τμήματος του παχέος εντέρου.
Μπορεί να γίνει λαπαροσκοπικά;
Σε επιλεγμένες περιπτώσεις, ιδιαίτερα όταν η επέμβαση μπορεί να προγραμματιστεί μετά από επιτυχημένη αποσυμπίεση, μπορεί να χρησιμοποιηθεί λαπαροσκοπική προσέγγιση.
Σε επείγουσα κατάσταση με πολύ διατεταμένο έντερο, νέκρωση, διάτρηση ή σοβαρή λοίμωξη μπορεί να απαιτείται διαφορετική προσέγγιση.
Προτεραιότητα είναι πάντα η ασφαλής αντιμετώπιση της απόφραξης και η διατήρηση του υγιούς εντέρου.
Πόσο διαρκεί η ανάρρωση;
Η ανάρρωση διαφέρει σημαντικά ανάλογα με το είδος της αντιμετώπισης.
Ένας ασθενής που υποβάλλεται σε προγραμματισμένη επέμβαση μετά από επιτυχημένη αποσυμπίεση έχει διαφορετική πορεία από κάποιον που χρειάζεται επείγον χειρουργείο λόγω νέκρωσης ή διάτρησης του εντέρου.
Η επάνοδος στη διατροφή και στις καθημερινές δραστηριότητες γίνεται σταδιακά, ανάλογα με τη λειτουργία του εντέρου και τη συνολική πορεία του ασθενούς.
Συστροφή Εντέρου και Χειρουργική Αντιμετώπιση στον Βόλο
Η συστροφή του εντέρου μπορεί να εξελιχθεί γρήγορα σε σοβαρή κατάσταση και η αντιμετώπισή της εξαρτάται από το τμήμα του εντέρου που έχει προσβληθεί και από το αν διατηρείται η φυσιολογική αιμάτωση.
Ο Κωνσταντίνος Μαραβέγιας, Γενικός Χειρουργός στον Βόλο, πραγματοποιεί χειρουργική αξιολόγηση και αντιμετώπιση παθήσεων του παχέος και λεπτού εντέρου.
Σε περίπτωση ξαφνικού έντονου κοιλιακού πόνου, μεγάλης διάτασης της κοιλιάς, εμετών και αδυναμίας αποβολής αερίων ή κοπράνων, απαιτείται άμεση αξιολόγηση σε νοσοκομείο.
Συχνές Ερωτήσεις για τη Συστροφή Εντέρου
Είναι η συστροφή το ίδιο με την εντερική απόφραξη;
Όχι ακριβώς. Η συστροφή είναι μία από τις αιτίες που μπορούν να προκαλέσουν εντερική απόφραξη. Επιπλέον, μπορεί να διακόψει την αιμάτωση του εντέρου, γεγονός που την κάνει ιδιαίτερα επικίνδυνη.
Μπορεί να ξεμπλοκάρει μόνη της;
Δεν πρέπει να αναμένεται ότι θα υποχωρήσει χωρίς ιατρική αντιμετώπιση. Αν υπάρχει υποψία συστροφής χρειάζεται άμεση αξιολόγηση, επειδή δεν μπορούμε να γνωρίζουμε αν έχει επηρεαστεί η αιμάτωση του εντέρου.
Η δυσκοιλιότητα μπορεί να προκαλέσει συστροφή;
Η χρόνια δυσκοιλιότητα σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο συστροφής του σιγμοειδούς σε ορισμένους ανθρώπους, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχει η κατάλληλη ανατομική προδιάθεση.
Μπορεί να συμβεί δεύτερη φορά;
Ναι. Ιδιαίτερα μετά από απλή ενδοσκοπική αποσυμπίεση μιας συστροφής του σιγμοειδούς υπάρχει σημαντικός κίνδυνος υποτροπής. Για αυτό εξετάζεται οριστική χειρουργική αντιμετώπιση.
Πώς ξέρουμε αν έχει πάθει νέκρωση το έντερο;
Η κλινική εικόνα, οι αιματολογικές εξετάσεις και η αξονική τομογραφία μπορούν να δημιουργήσουν ισχυρή υποψία. Σε ορισμένες περιπτώσεις η πραγματική κατάσταση του εντέρου επιβεβαιώνεται κατά την επέμβαση.
Χρειάζεται πάντα σακουλάκι μετά το χειρουργείο;
Όχι. Η στομία χρειάζεται μόνο σε συγκεκριμένες περιπτώσεις. Η απόφαση εξαρτάται κυρίως από την κατάσταση του εντέρου, την παρουσία διάτρησης ή μόλυνσης και τη γενική κατάσταση του ασθενούς.
Πόσο κοστίζει η χειρουργική αντιμετώπιση;
Το κόστος εξαρτάται από το είδος της συστροφής, το αν πρόκειται για προγραμματισμένη ή επείγουσα επέμβαση, τη χειρουργική τεχνική και τις ανάγκες νοσηλείας. Για προγραμματισμένη χειρουργική αξιολόγηση μπορείτε να επικοινωνήσετε με τον Κωνσταντίνο Μαραβέγια, Γενικό Χειρουργό στον Βόλο.