Τα έλκη κάτω άκρων είναι πληγές στο πόδι που δεν επουλώνονται φυσιολογικά και παραμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα. Συχνότερα εμφανίζονται χαμηλά στο πόδι, κοντά στον αστράγαλο.
Δεν έχουν όλα τα έλκη την ίδια αιτία. Μπορεί να σχετίζονται με προβλήματα στις φλέβες, στις αρτηρίες, με σακχαρώδη διαβήτη ή με άλλες παθήσεις. Για αυτό η σωστή διάγνωση είναι απαραίτητη πριν ξεκινήσει η θεραπεία.
Τι είναι το έλκος κάτω άκρου;
Έλκος ονομάζεται μια πληγή που δεν κλείνει φυσιολογικά.
Στα κάτω άκρα, ένα χρόνιο έλκος μπορεί να παραμένει ανοιχτό για εβδομάδες ή μήνες και να συνοδεύεται από πόνο, έκκριση υγρού, πρήξιμο ή αλλαγές στο δέρμα γύρω από την πληγή.
Ένα έλκος κάτω άκρου που δεν έχει επουλωθεί μέσα σε περίπου δύο εβδομάδες χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση για να διερευνηθεί η αιτία του.
Ποιες είναι οι συχνότερες αιτίες;
Τα έλκη κάτω άκρων μπορούν να προκληθούν από διαφορετικές καταστάσεις.
Οι συχνότερες κατηγορίες είναι:
- φλεβικά έλκη, λόγω χρόνιας φλεβικής ανεπάρκειας,
- αρτηριακά έλκη, λόγω μειωμένης αρτηριακής κυκλοφορίας,
- διαβητικά έλκη,
- έλκη μετά από τραυματισμό,
- έλκη που σχετίζονται με φλεγμονώδεις ή άλλες παθήσεις.
Τα φλεβικά έλκη είναι τα συχνότερα έλκη των κάτω άκρων.
Τι είναι το φλεβικό έλκος;
Το φλεβικό έλκος δημιουργείται όταν η κυκλοφορία του αίματος μέσα στις φλέβες του ποδιού δεν λειτουργεί σωστά.
Η αυξημένη πίεση στις φλέβες προκαλεί σταδιακά βλάβες στο δέρμα και στους υποκείμενους ιστούς. Μια μικρή κάκωση μπορεί τότε να εξελιχθεί σε πληγή που δεν επουλώνεται εύκολα.
Τα φλεβικά έλκη εμφανίζονται συχνά στην περιοχή ανάμεσα στον αστράγαλο και το γόνατο και μπορεί να συνοδεύονται από:
- πρήξιμο,
- βάρος ή πόνο στο πόδι,
- κνησμό,
- σκουρόχρωμες αλλοιώσεις του δέρματος,
- σκλήρυνση του δέρματος,
- κιρσούς.
Τι είναι το αρτηριακό έλκος;
Το αρτηριακό έλκος προκαλείται από ανεπαρκή αιμάτωση των ιστών λόγω προβλήματος στις αρτηρίες.
Σε αυτή την περίπτωση το αίμα και το οξυγόνο δεν φτάνουν επαρκώς στο πόδι, με αποτέλεσμα να δυσκολεύεται η επούλωση.
Η διάκριση από το φλεβικό έλκος είναι ιδιαίτερα σημαντική, επειδή η θεραπεία είναι διαφορετική και η ισχυρή συμπίεση που χρησιμοποιείται στα φλεβικά έλκη μπορεί να μην είναι ασφαλής όταν υπάρχει σοβαρή αρτηριακή ανεπάρκεια.
Τι σχέση έχει ο διαβήτης με τα έλκη;
Ο σακχαρώδης διαβήτης μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης πληγών που επουλώνονται δύσκολα.
Η μειωμένη αισθητικότητα, τα προβλήματα στην κυκλοφορία και η δυσκολότερη επούλωση μπορούν να οδηγήσουν σε δημιουργία έλκους, ιδιαίτερα στο πέλμα ή στα δάχτυλα.
Ένα διαβητικό έλκος χρειάζεται έγκαιρη αξιολόγηση, καθώς μπορεί να επιπλακεί με λοίμωξη και να προκαλέσει σοβαρότερα προβλήματα αν παραμεληθεί.
Πώς καταλαβαίνω ότι μια πληγή έχει γίνει έλκος;
Μια απλή πληγή συνήθως αρχίζει σταδιακά να κλείνει.
Αντίθετα, ένα χρόνιο έλκος μπορεί:
- να παραμένει ανοιχτό για εβδομάδες,
- να μεγαλώνει αντί να μικραίνει,
- να βγάζει υγρό,
- να προκαλεί πόνο ή κνησμό,
- να συνοδεύεται από πρήξιμο,
- να έχει αλλοιωμένο δέρμα γύρω του.
Αν μια πληγή στο κάτω άκρο δεν παρουσιάζει φυσιολογική επούλωση, χρειάζεται να διερευνηθεί η αιτία.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η αξιολόγηση δεν περιορίζεται μόνο στην ίδια την πληγή.
Εξετάζονται:
- η θέση και η μορφή του έλκους,
- το δέρμα γύρω από την περιοχή,
- το οίδημα,
- η φλεβική κυκλοφορία,
- η αρτηριακή αιμάτωση,
- το ιατρικό ιστορικό,
- τυχόν σακχαρώδης διαβήτης ή προηγούμενη θρόμβωση.
Για την εκτίμηση της αρτηριακής κυκλοφορίας μπορεί να χρησιμοποιηθεί Doppler και μέτρηση του σφυροβραχιόνιου δείκτη πίεσης (ABPI). Η εξέταση αυτή βοηθά να διαπιστωθεί αν η συμπίεση μπορεί να εφαρμοστεί με ασφάλεια.
Σε ύποπτη φλεβική νόσο μπορεί επίσης να χρειαστεί υπερηχογράφημα triplex των φλεβών.
Πώς αντιμετωπίζονται τα έλκη κάτω άκρων;
Η θεραπεία εξαρτάται από την αιτία.
Μπορεί να περιλαμβάνει:
- καθαρισμό και σωστή περιποίηση της πληγής,
- κατάλληλα επιθέματα,
- αντιμετώπιση του οιδήματος,
- θεραπεία πιθανής φλεβικής ανεπάρκειας,
- βελτίωση της αρτηριακής κυκλοφορίας όταν υπάρχει σχετικό πρόβλημα,
- ρύθμιση του σακχαρώδη διαβήτη,
- αντιμετώπιση λοίμωξης όταν πραγματικά υπάρχει.
Η αλλαγή επιθέματος από μόνη της δεν αρκεί όταν το πρόβλημα που προκάλεσε το έλκος εξακολουθεί να υπάρχει.
Πώς θεραπεύεται το φλεβικό έλκος;
Όταν έχει επιβεβαιωθεί ότι υπάρχει επαρκής αρτηριακή κυκλοφορία, η θεραπεία συμπίεσης αποτελεί βασικό μέρος της αντιμετώπισης των φλεβικών ελκών.
Μπορεί να χρησιμοποιηθούν ειδικοί επίδεσμοι, κάλτσες συμπίεσης ή άλλα συστήματα συμπίεσης ανάλογα με τις ανάγκες του ασθενούς.
Η συμπίεση βοηθά στη μείωση της φλεβικής πίεσης και του οιδήματος και δημιουργεί καλύτερες συνθήκες για την επούλωση.
Μπορώ να βάλω μόνος μου κάλτσες συμπίεσης;
Η συμπίεση δεν πρέπει να ξεκινά χωρίς προηγούμενη αξιολόγηση της κυκλοφορίας.
Αν υπάρχει σημαντική αρτηριακή νόσος, η ισχυρή συμπίεση μπορεί να μειώσει ακόμη περισσότερο την αιμάτωση του ποδιού. Για αυτό πρέπει πρώτα να ελεγχθεί η αρτηριακή παροχή, συνήθως με Doppler και ABPI.
Χρειάζονται αντιβίωση όλα τα έλκη;
Όχι.
Ένα χρόνιο έλκος συχνά έχει βακτήρια στην επιφάνειά του χωρίς να υπάρχει πραγματική λοίμωξη.
Τα αντιβιοτικά δεν βοηθούν στην επούλωση ενός έλκους όταν δεν υπάρχουν κλινικά σημεία λοίμωξης. Χορηγούνται όταν υπάρχουν ευρήματα όπως ερυθρότητα που επεκτείνεται γύρω από την πληγή, αυξημένη θερμότητα, επιδείνωση του πόνου ή πυρετός.
Πότε ένα έλκος χρειάζεται άμεσο έλεγχο;
Χρειάζεται γρήγορη ιατρική αξιολόγηση όταν υπάρχει:
- έντονος ή ξαφνικά αυξανόμενος πόνος,
- ερυθρότητα και πρήξιμο που επεκτείνονται,
- πυρετός,
- δύσοσμη έκκριση μαζί με άλλα σημεία λοίμωξης,
- μαύρισμα ή νέκρωση ιστού,
- ψυχρό ή πολύ ωχρό πόδι,
- ξαφνική επιδείνωση μιας υπάρχουσας πληγής.
Ιδιαίτερα η σοβαρή λοίμωξη ή η σημαντική μείωση της αιμάτωσης του άκρου χρειάζονται άμεση αντιμετώπιση.
Γιατί ένα έλκος δεν κλείνει;
Ένα έλκος μπορεί να επιμένει όταν δεν έχει αντιμετωπιστεί η πραγματική αιτία που εμποδίζει την επούλωση.
Παράγοντες μπορεί να είναι:
- χρόνια φλεβική ανεπάρκεια,
- μειωμένη αρτηριακή κυκλοφορία,
- συνεχές οίδημα,
- σακχαρώδης διαβήτης,
- λοίμωξη,
- πίεση ή επαναλαμβανόμενος τραυματισμός,
- κάπνισμα,
- μειωμένη κινητικότητα.
Η αναζήτηση της αιτίας είναι επομένως εξίσου σημαντική με την περιποίηση της ίδιας της πληγής.
Μπορεί ένα φλεβικό έλκος να ξαναεμφανιστεί;
Ναι.
Τα φλεβικά έλκη έχουν σημαντικό κίνδυνο υποτροπής αν παραμένει η υποκείμενη φλεβική ανεπάρκεια. Για αυτό μετά την επούλωση μπορεί να χρειάζεται μακροχρόνια χρήση κατάλληλης συμπίεσης και αντιμετώπιση της φλεβικής νόσου.
Η άσκηση, η διατήρηση φυσιολογικού βάρους, η κινητικότητα και η ανύψωση των ποδιών όταν ενδείκνυται μπορούν επίσης να βοηθήσουν στη μείωση του κινδύνου υποτροπής.
Έλκη Κάτω Άκρων στον Βόλο
Ένα έλκος που δεν επουλώνεται δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται μόνο ως μια επιφανειακή πληγή. Χρειάζεται να διερευνηθεί αν υπάρχει φλεβικό, αρτηριακό ή άλλο πρόβλημα που εμποδίζει την επούλωση.
Ο Κωνσταντίνος Μαραβέγιας, Γενικός Χειρουργός στον Βόλο, μπορεί να αξιολογήσει το έλκος και την κυκλοφορία του κάτω άκρου και να καθορίσει την κατάλληλη αντιμετώπιση ανάλογα με την αιτία.
Για μια πληγή στο πόδι που παραμένει ανοιχτή ή υποτροπιάζει, μπορείτε να επικοινωνήσετε με το ιατρείο για αξιολόγηση.
Συχνές Ερωτήσεις για τα Έλκη Κάτω Άκρων
Πόσο καιρό χρειάζεται για να κλείσει ένα έλκος;
Δεν υπάρχει ίδιος χρόνος για όλα τα έλκη. Η επούλωση εξαρτάται από την αιτία, το μέγεθος και τη διάρκεια της πληγής, την κυκλοφορία του αίματος και τη γενική κατάσταση του ασθενούς.
Γιατί εμφανίζονται συχνά κοντά στον αστράγαλο;
Τα φλεβικά έλκη εμφανίζονται συχνά χαμηλά στο πόδι και ιδιαίτερα γύρω από τον αστράγαλο, επειδή στην περιοχή αυτή μπορεί να υπάρχει υψηλή φλεβική πίεση λόγω χρόνιας φλεβικής ανεπάρκειας.
Μπορώ να βρέξω ένα έλκος;
Η περιποίηση εξαρτάται από τον τύπο της πληγής και το επίθεμα που χρησιμοποιείται. Ο καθαρισμός του έλκους αποτελεί μέρος της φροντίδας, αλλά πρέπει να ακολουθούνται οι συγκεκριμένες οδηγίες του επαγγελματία υγείας που το παρακολουθεί.
Είναι μεταδοτικό ένα έλκος στο πόδι;
Όχι. Ένα φλεβικό, αρτηριακό ή διαβητικό έλκος δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Χρειάζεται χειρουργείο ένα φλεβικό έλκος;
Όχι απαραίτητα για την ίδια την πληγή. Αν υπάρχει υποκείμενη φλεβική ανεπάρκεια, μπορεί να χρειαστεί αντιμετώπιση των παθολογικών φλεβών ώστε να διορθωθεί η αιτία που συμβάλλει στη δημιουργία ή την υποτροπή του έλκους.
Οι επίδεσμοι αρκούν για να κλείσει το έλκος;
Όχι πάντα. Στα φλεβικά έλκη η συμπίεση έχει βασικό ρόλο, ενώ σε άλλους τύπους ελκών πρέπει να αντιμετωπιστεί η αντίστοιχη αιτία. Η απλή κάλυψη της πληγής χωρίς έλεγχο της κυκλοφορίας μπορεί να μην είναι αρκετή.
Πόσο κοστίζει η θεραπεία ενός έλκους κάτω άκρου;
Το κόστος εξαρτάται από την αιτία του έλκους, τις εξετάσεις που απαιτούνται και το είδος της θεραπείας. Για συγκεκριμένες πληροφορίες μπορείτε να επικοινωνήσετε με τον Κωνσταντίνο Μαραβέγια, Γενικό Χειρουργό στον Βόλο.