Ελκώδης Κολίτιδα

Η ελκώδης κολίτιδα είναι χρόνια φλεγμονώδης νόσος που προσβάλλει το παχύ έντερο και το ορθό. Μπορεί να προκαλέσει διάρροια, αίμα στα κόπρανα, κοιλιακό πόνο και έντονη ανάγκη για κένωση.

Η βασική αντιμετώπιση είναι φαρμακευτική και παρακολουθείται από γαστρεντερολόγο. Το χειρουργείο δεν χρειάζεται σε όλους τους ασθενείς, αλλά μπορεί να γίνει απαραίτητο όταν η νόσος δεν ελέγχεται με τη θεραπεία, εμφανιστούν σοβαρές επιπλοκές ή διαπιστωθούν προκαρκινικές ή καρκινικές αλλοιώσεις.

Τι είναι η ελκώδης κολίτιδα;

Η ελκώδης κολίτιδα ανήκει στις φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου, μαζί με τη νόσο Crohn.

Η φλεγμονή ξεκινά συνήθως από το ορθό και μπορεί να επεκτείνεται συνεχόμενα προς μεγαλύτερο τμήμα του παχέος εντέρου.

Ανάλογα με την έκταση μπορεί να αφορά:

• μόνο το ορθό,
• το ορθό και το αριστερό τμήμα του παχέος εντέρου,
• μεγαλύτερο μέρος ή ολόκληρο το παχύ έντερο.

Η έκταση και η ένταση της φλεγμονής επηρεάζουν τόσο τα συμπτώματα όσο και την επιλογή της θεραπείας.

Ποια είναι τα συμπτώματα;

Τα συχνότερα συμπτώματα είναι:

• διάρροια,
• αίμα στα κόπρανα,
• βλέννα στις κενώσεις,
• κοιλιακός πόνος ή κράμπες,
• έντονη και επείγουσα ανάγκη για κένωση,
• αίσθημα ότι το έντερο δεν έχει αδειάσει πλήρως,
• συχνές κενώσεις,
• κόπωση,
• απώλεια βάρους σε σοβαρότερες περιπτώσεις.

Όταν η νόσος είναι έντονα ενεργή μπορεί να εμφανιστούν πυρετός, ταχυκαρδία, αναιμία και γενική επιδείνωση της κατάστασης του ασθενούς.

Η ελκώδης κολίτιδα είναι το ίδιο με το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου;

Όχι.

Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου μπορεί να προκαλεί κοιλιακό πόνο, διάρροια ή δυσκοιλιότητα, αλλά δεν προκαλεί τη χρόνια φλεγμονή και τις βλάβες του εντέρου που χαρακτηρίζουν την ελκώδη κολίτιδα.

Η ελκώδης κολίτιδα είναι οργανική φλεγμονώδης νόσος και μπορεί να προκαλέσει αιμορραγία και σοβαρές επιπλοκές.

Ποια είναι η διαφορά από τη νόσο Crohn;

Και οι δύο είναι φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου, αλλά δεν είναι η ίδια πάθηση.

Η ελκώδης κολίτιδα περιορίζεται στο παχύ έντερο και το ορθό και η φλεγμονή αφορά κυρίως την εσωτερική επιφάνεια του εντέρου.

Η νόσος Crohn μπορεί να προσβάλει διαφορετικά σημεία του πεπτικού συστήματος, από το στόμα μέχρι τον πρωκτό, και η φλεγμονή μπορεί να επεκτείνεται βαθύτερα στο τοίχωμα του εντέρου.

Αυτή η διαφορά έχει ιδιαίτερη σημασία και για τη χειρουργική αντιμετώπιση.

Γιατί εμφανίζεται η ελκώδης κολίτιδα;

Δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη αιτία.

Η νόσος φαίνεται να σχετίζεται με δυσλειτουργία της ανοσολογικής απόκρισης σε ανθρώπους που έχουν γενετική προδιάθεση, σε συνδυασμό με περιβαλλοντικούς παράγοντες.

Δεν προκαλείται απλώς από κάποια τροφή, από το άγχος ή από τον τρόπο ζωής.

Το άγχος και ορισμένες διατροφικές επιλογές μπορεί να επηρεάζουν τα συμπτώματα ενός ασθενούς, αλλά δεν αποτελούν από μόνα τους την αιτία της νόσου.

Είναι μεταδοτική;

Όχι.

Η ελκώδης κολίτιδα δεν είναι λοίμωξη και δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η διάγνωση γίνεται από γαστρεντερολόγο και βασίζεται στον συνδυασμό του ιστορικού, των εξετάσεων και της ενδοσκοπικής εικόνας.

Μπορεί να χρειαστούν:

• εξετάσεις αίματος,
• εξετάσεις κοπράνων,
• έλεγχος για λοιμώξεις,
• καλπροτεκτίνη κοπράνων,
• κολονοσκόπηση,
• λήψη βιοψιών από το παχύ έντερο.

Η κολονοσκόπηση και η ιστολογική εξέταση των βιοψιών βοηθούν τόσο στην επιβεβαίωση της διάγνωσης όσο και στην εκτίμηση της έκτασης της νόσου.

Τι σημαίνει έξαρση της ελκώδους κολίτιδας;

Η νόσος συνήθως χαρακτηρίζεται από περιόδους ύφεσης και έξαρσης.

Στην ύφεση τα συμπτώματα μπορεί να είναι ελάχιστα ή να απουσιάζουν.

Κατά την έξαρση μπορεί να επανεμφανιστούν:

• συχνές διάρροιες,
• αίμα στις κενώσεις,
• κοιλιακός πόνος,
• έντονη ανάγκη για κένωση,
• κόπωση.

Η βαρύτητα μιας έξαρσης μπορεί να διαφέρει σημαντικά.

Πώς αντιμετωπίζεται;

Η αρχική θεραπεία είναι κατά κανόνα φαρμακευτική.

Ανάλογα με την έκταση και τη βαρύτητα της νόσου μπορεί να χρησιμοποιηθούν:

• αμινοσαλικυλικά,
• κορτικοστεροειδή για τον έλεγχο εξάρσεων,
• ανοσοτροποποιητικά φάρμακα,
• βιολογικές θεραπείες,
• νεότερες στοχευμένες θεραπείες.

Στόχος είναι να ελεγχθεί η φλεγμονή, να υποχωρήσουν τα συμπτώματα και να διατηρηθεί η νόσος σε ύφεση.

Θεραπεύεται οριστικά με φάρμακα;

Τα φάρμακα μπορούν να ελέγξουν αποτελεσματικά τη νόσο και να διατηρήσουν ύφεση για μεγάλο χρονικό διάστημα, αλλά δεν αφαιρούν την προδιάθεση για φλεγμονή του παχέος εντέρου.

Η χειρουργική αφαίρεση ολόκληρου του παχέος εντέρου και του ορθού εξαλείφει την ελκώδη κολίτιδα από το συγκεκριμένο όργανο, αλλά πρόκειται για μεγάλη επέμβαση που εφαρμόζεται όταν υπάρχει συγκεκριμένη ένδειξη.

Πότε χρειάζεται χειρουργείο;

Χειρουργική αντιμετώπιση μπορεί να χρειαστεί όταν:

• η νόσος παραμένει σοβαρή παρά τη φαρμακευτική θεραπεία,
• οι παρενέργειες ή οι περιορισμοί των θεραπειών δεν επιτρέπουν επαρκή έλεγχο,
• υπάρχουν επαναλαμβανόμενες σοβαρές εξάρσεις,
• εμφανιστεί σοβαρή αιμορραγία,
• δημιουργηθεί διάτρηση του εντέρου,
• εμφανιστεί τοξικό μεγάκολο,
• εντοπιστεί καρκίνος,
• εντοπιστούν συγκεκριμένες προκαρκινικές αλλοιώσεις.

Το χειρουργείο μπορεί να γίνει προγραμματισμένα ή, σε περίπτωση σοβαρής επιπλοκής, επειγόντως.

Τι είναι το τοξικό μεγάκολο;

Το τοξικό μεγάκολο είναι μια σοβαρή επιπλοκή κατά την οποία το παχύ έντερο διατείνεται σημαντικά και ο ασθενής παρουσιάζει έντονη συστηματική νόσο.

Μπορεί να εμφανιστούν:

• έντονος κοιλιακός πόνος,
• μεγάλη διάταση της κοιλιάς,
• πυρετός,
• ταχυκαρδία,
• σημαντική αδυναμία.

Χρειάζεται νοσηλεία και άμεση θεραπεία. Αν δεν υπάρχει ανταπόκριση στη φαρμακευτική αντιμετώπιση ή εμφανιστούν επιπλοκές, μπορεί να απαιτηθεί επείγουσα χειρουργική επέμβαση.

Ποιο χειρουργείο γίνεται στην ελκώδη κολίτιδα;

Η χειρουργική αντιμετώπιση βασίζεται στην αφαίρεση του παχέος εντέρου και, ανάλογα με την επέμβαση, του ορθού.

Υπάρχουν διαφορετικές χειρουργικές επιλογές και η κατάλληλη τεχνική εξαρτάται από την κατάσταση του ασθενούς και από το αν πρόκειται για προγραμματισμένη ή επείγουσα επέμβαση.

Σε προγραμματισμένες περιπτώσεις μπορεί να πραγματοποιηθεί ολική πρωκτοκολεκτομή με δημιουργία ειλεϊκής ληκύθου και ειλεοπρωκτική αναστόμωση (IPAA).

Με απλά λόγια, αφαιρούνται το παχύ έντερο και το ορθό και δημιουργείται από το λεπτό έντερο ένας εσωτερικός θύλακος που συνδέεται με τον πρωκτό.

Τι είναι το J-Pouch;

Το J-Pouch είναι μια μορφή ειλεϊκής ληκύθου που δημιουργείται χειρουργικά από το τελευταίο τμήμα του λεπτού εντέρου.

Ο στόχος είναι να μπορεί ο ασθενής να αποβάλλει τα κόπρανα από τη φυσιολογική οδό χωρίς μόνιμη εξωτερική σακούλα.

Η επέμβαση μπορεί να πραγματοποιηθεί σε περισσότερα από ένα χειρουργικά στάδια και συχνά δημιουργείται προσωρινή ειλεοστομία για να προστατευτεί η νέα αναστόμωση όσο επουλώνεται.

Θα χρειαστώ μόνιμη στομία;

Όχι απαραίτητα.

Σε αρκετούς κατάλληλους ασθενείς μπορεί να δημιουργηθεί J-Pouch και να διατηρηθεί η φυσιολογική οδός αφόδευσης.

Σε άλλες περιπτώσεις μπορεί να επιλεγεί μόνιμη ειλεοστομία, κατά την οποία το λεπτό έντερο οδηγείται σε άνοιγμα στην κοιλιά και τα κόπρανα συλλέγονται σε ειδικό σάκο.

Η επιλογή εξαρτάται από την ηλικία, τη γενική κατάσταση, τη λειτουργία του σφιγκτήρα, τις προτιμήσεις του ασθενούς και άλλους ιατρικούς παράγοντες.

Μπορεί να γίνει λαπαροσκοπικά;

Σε επιλεγμένες προγραμματισμένες περιπτώσεις η επέμβαση μπορεί να πραγματοποιηθεί με λαπαροσκοπική ή άλλη ελάχιστα επεμβατική προσέγγιση.

Σε επείγουσες καταστάσεις, η προτεραιότητα είναι η ασφαλής αντιμετώπιση της σοβαρής νόσου και η χειρουργική στρατηγική προσαρμόζεται στην κατάσταση του ασθενούς.

Τι γίνεται σε ένα επείγον χειρουργείο;

Σε έναν βαριά ασθενή με οξεία σοβαρή κολίτιδα, διάτρηση ή τοξικό μεγάκολο, δεν είναι πάντα ασφαλές να πραγματοποιηθεί ολόκληρη η τελική αποκατάσταση σε μία επέμβαση.

Μπορεί αρχικά να αφαιρεθεί το παχύ έντερο και να δημιουργηθεί ειλεοστομία, ενώ το επόμενο στάδιο της αποκατάστασης πραγματοποιείται αργότερα, όταν ο ασθενής έχει αναρρώσει.

Αυτό μειώνει την πολυπλοκότητα της επέμβασης στην οξεία φάση.

Αυξάνει η ελκώδης κολίτιδα τον κίνδυνο καρκίνου;

Η μακροχρόνια ελκώδης κολίτιδα που προσβάλλει σημαντικό τμήμα του παχέος εντέρου σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου.

Ο κίνδυνος επηρεάζεται από παράγοντες όπως:

• η διάρκεια της νόσου,
• η έκταση της φλεγμονής,
• η βαρύτητα της χρόνιας φλεγμονής,
• η παρουσία συγκεκριμένων συνοδών παθήσεων,
• το οικογενειακό ιστορικό.

Για αυτό οι ασθενείς με μακροχρόνια νόσο χρειάζονται οργανωμένο πρόγραμμα ενδοσκοπικής παρακολούθησης.

Ελκώδης Κολίτιδα και Χειρουργική Αντιμετώπιση στον Βόλο

Η ελκώδης κολίτιδα αντιμετωπίζεται κατά κύριο λόγο από γαστρεντερολόγο. Όταν όμως η φαρμακευτική θεραπεία δεν ελέγχει επαρκώς τη νόσο ή εμφανιστούν σοβαρές επιπλοκές, χρειάζεται αξιολόγηση από χειρουργό.

Ο Κωνσταντίνος Μαραβέγιας, Γενικός Χειρουργός στον Βόλο, μπορεί να αξιολογήσει τις περιπτώσεις στις οποίες εξετάζεται χειρουργική αντιμετώπιση και να εξηγήσει τις διαθέσιμες επιλογές ανάλογα με την έκταση και τη βαρύτητα της νόσου.

Συχνές Ερωτήσεις για την Ελκώδη Κολίτιδα

Μπορεί η ελκώδης κολίτιδα να γίνει καρκίνος;

Η ίδια η νόσος δεν «μετατρέπεται» σε καρκίνο. Η χρόνια φλεγμονή όμως μπορεί με την πάροδο των ετών να αυξήσει τον κίνδυνο ανάπτυξης προκαρκινικών αλλοιώσεων και καρκίνου του παχέος εντέρου.

Χρειάζεται κάθε ασθενής χειρουργείο;

Όχι. Πολλοί ασθενείς ελέγχουν τη νόσο με φαρμακευτική θεραπεία. Χειρουργείο χρειάζεται όταν υπάρχει συγκεκριμένη ένδειξη, όπως αποτυχία της θεραπείας, σοβαρή επιπλοκή ή ογκολογικός κίνδυνος.

Μπορεί να θεραπευτεί με διατροφή;

Δεν υπάρχει συγκεκριμένη δίαιτα που να θεραπεύει την ελκώδη κολίτιδα. Η διατροφή μπορεί να προσαρμόζεται ανάλογα με τα συμπτώματα, τη φάση της νόσου και τις διατροφικές ανάγκες του ασθενούς.

Μετά την αφαίρεση του παχέος εντέρου εξακολουθώ να έχω ελκώδη κολίτιδα;

Με την πλήρη αφαίρεση του παχέος εντέρου και του ορθού αφαιρείται το όργανο στο οποίο εκδηλώνεται η νόσος. Ωστόσο, η χειρουργική θεραπεία έχει τις δικές της πιθανές επιπλοκές και απαιτεί μακροχρόνια παρακολούθηση.

Τι είναι η pouchitis;

Η pouchitis είναι φλεγμονή της ειλεϊκής ληκύθου που έχει δημιουργηθεί μετά από επέμβαση J-Pouch. Μπορεί να προκαλέσει συχνότερες κενώσεις, έντονη ανάγκη για αφόδευση, κοιλιακές ενοχλήσεις ή άλλα συμπτώματα και χρειάζεται ιατρική αντιμετώπιση.

Μπορώ να ζήσω φυσιολογικά χωρίς παχύ έντερο;

Ναι. Πολλοί άνθρωποι μετά την κατάλληλη χειρουργική αποκατάσταση επιστρέφουν στις καθημερινές δραστηριότητές τους. Η λειτουργία του εντέρου αλλάζει και απαιτείται περίοδος προσαρμογής, ιδιαίτερα μετά από δημιουργία J-Pouch ή ειλεοστομίας.

Πόσο κοστίζει το χειρουργείο για ελκώδη κολίτιδα;

Το κόστος εξαρτάται από το είδος και τα στάδια της επέμβασης, τη χειρουργική προσέγγιση και τις ανάγκες νοσηλείας. Για συγκεκριμένες πληροφορίες μπορείτε να επικοινωνήσετε με τον Κωνσταντίνο Μαραβέγια, Γενικό Χειρουργό στον Βόλο.