Απόστημα Ήπατος

Το απόστημα ήπατος είναι μια εντοπισμένη συλλογή πύου μέσα στο ήπαρ, η οποία δημιουργείται συνήθως εξαιτίας λοίμωξης. Μπορεί να προκαλέσει πυρετό, ρίγος, πόνο στο δεξί άνω μέρος της κοιλιάς και γενική αδυναμία.

Πρόκειται για κατάσταση που χρειάζεται έγκαιρη ιατρική αντιμετώπιση, καθώς χωρίς θεραπεία η λοίμωξη μπορεί να επεκταθεί και να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές, ακόμη και σήψη.

Τι είναι το απόστημα του ήπατος;

Το απόστημα δημιουργείται όταν μικροοργανισμοί φτάσουν στο ήπαρ και προκαλέσουν λοίμωξη, με αποτέλεσμα να σχηματιστεί μια κοιλότητα που περιέχει πύον.

Υπάρχουν διαφορετικοί τύποι ηπατικού αποστήματος. Το συχνότερο είναι το πυογόνο απόστημα, το οποίο προκαλείται από βακτήρια. Υπάρχουν επίσης αμοιβαδικά αποστήματα που προκαλούνται από το παράσιτο Entamoeba histolytica και, πολύ σπανιότερα, μυκητιασικά αποστήματα.

Πώς δημιουργείται ένα απόστημα στο ήπαρ;

Τα βακτήρια μπορούν να φτάσουν στο ήπαρ με διαφορετικούς τρόπους.

Πιθανές αιτίες είναι:

• λοίμωξη των χοληφόρων,
• προβλήματα στη χοληδόχο κύστη ή στους χοληφόρους πόρους,
• λοιμώξεις μέσα στην κοιλιά,
• λοιμώξεις του εντέρου,
• μετάδοση μικροβίων μέσω του αίματος,
• προηγούμενη επέμβαση ή παρέμβαση στο ήπαρ ή στα χοληφόρα,
• τραυματισμός του ήπατος.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, παρά τον έλεγχο, δεν εντοπίζεται με βεβαιότητα η αρχική πηγή της λοίμωξης.

Τι σχέση έχουν οι πέτρες στη χολή;

Οι λοιμώξεις των χοληφόρων αποτελούν σημαντική πιθανή αιτία ηπατικού αποστήματος.

Για παράδειγμα, ένας λίθος που προκαλεί απόφραξη στον χοληδόχο πόρο μπορεί να εμποδίσει τη φυσιολογική ροή της χολής και να ευνοήσει την ανάπτυξη λοίμωξης.

Για αυτό, όταν το απόστημα σχετίζεται με πρόβλημα των χοληφόρων, δεν αρκεί πάντα να αντιμετωπιστεί μόνο το ίδιο το απόστημα. Χρειάζεται να διορθωθεί και η αιτία που οδήγησε στη λοίμωξη.

Ποια είναι τα συμπτώματα;

Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν σταδιακά και δεν είναι πάντα ίδια σε όλους.

Συχνά περιλαμβάνουν:

• πυρετό,
• ρίγος και εφίδρωση,
• πόνο ή ευαισθησία στο δεξί άνω μέρος της κοιλιάς,
• αδυναμία και κακουχία,
• μειωμένη όρεξη,
• απώλεια βάρους,
• ναυτία ή εμετό.

Σε ορισμένους ασθενείς μπορεί επίσης να εμφανιστεί ίκτερος, δηλαδή κιτρίνισμα του δέρματος και των ματιών.

Είναι επικίνδυνο το απόστημα ήπατος;

Ναι, μπορεί να γίνει σοβαρό αν δεν αντιμετωπιστεί.

Η λοίμωξη μπορεί να περάσει στην κυκλοφορία του αίματος και να προκαλέσει σήψη, ενώ ένα απόστημα μπορεί να αυξηθεί σε μέγεθος ή να υποστεί ρήξη.

Για αυτό ο συνδυασμός επίμονου πυρετού, ρίγους και πόνου στο άνω δεξί μέρος της κοιλιάς χρειάζεται ιατρική διερεύνηση.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η διάγνωση βασίζεται στον συνδυασμό της κλινικής εικόνας, των αιματολογικών εξετάσεων και της απεικόνισης του ήπατος.

Μπορεί να χρειαστούν:

• γενική εξέταση αίματος,
• εξετάσεις ηπατικής λειτουργίας,
• δείκτες φλεγμονής,
• καλλιέργειες αίματος,
• υπερηχογράφημα άνω κοιλίας,
• αξονική τομογραφία.

Το υπερηχογράφημα και η αξονική τομογραφία μπορούν να δείξουν τη θέση, το μέγεθος και τον αριθμό των αποστημάτων και να βοηθήσουν στον σχεδιασμό της θεραπείας.

Χρειάζεται να ληφθεί δείγμα από το απόστημα;

Σε πολλές περιπτώσεις ναι.

Κατά την παροχέτευση μπορεί να ληφθεί δείγμα από το περιεχόμενο του αποστήματος και να σταλεί για καλλιέργεια.

Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να εντοπιστεί το μικρόβιο που προκάλεσε τη λοίμωξη και να επιλεγεί πιο στοχευμένη αντιβιοτική θεραπεία.

Πώς αντιμετωπίζεται το απόστημα ήπατος;

Η θεραπεία του πυογενούς ηπατικού αποστήματος βασίζεται συνήθως σε δύο βασικούς άξονες:

• αντιβιοτική αγωγή για την αντιμετώπιση της λοίμωξης,
• παροχέτευση του αποστήματος όταν υπάρχει σχετική ένδειξη.

Παράλληλα πρέπει να αναζητηθεί και να αντιμετωπιστεί η αιτία που προκάλεσε τη λοίμωξη, όπως ένα πρόβλημα στα χοληφόρα ή άλλη ενδοκοιλιακή εστία.

Αρκούν μόνο τα αντιβιοτικά;

Όχι σε όλες τις περιπτώσεις.

Μικρά αποστήματα ή περιπτώσεις στις οποίες η παροχέτευση δεν είναι τεχνικά εφικτή μπορεί να αντιμετωπιστούν σε επιλεγμένους ασθενείς μόνο με αντιβιοτικά και στενή παρακολούθηση.

Σε πολλά πυογόνα αποστήματα όμως χρειάζεται και παροχέτευση της συλλογής. Η απόφαση εξαρτάται από το μέγεθος, τον αριθμό και τη θέση των αποστημάτων, την κλινική εικόνα και την ανταπόκριση στη θεραπεία.

Πώς γίνεται η παροχέτευση;

Σήμερα η παροχέτευση μπορεί συχνά να πραγματοποιηθεί διαδερμικά, χωρίς ανοικτή χειρουργική επέμβαση.

Με καθοδήγηση από υπερηχογράφημα ή αξονική τομογραφία εισάγεται βελόνα ή λεπτός καθετήρας μέσα στο απόστημα ώστε να αφαιρεθεί το πύον.

Ο καθετήρας μπορεί να παραμείνει για κάποιο χρονικό διάστημα ώστε να συνεχιστεί η παροχέτευση μέχρι να ελεγχθεί η συλλογή.

Πότε χρειάζεται χειρουργείο;

Η ανοικτή ή λαπαροσκοπική χειρουργική παροχέτευση δεν αποτελεί απαραίτητα την πρώτη επιλογή για κάθε απόστημα.

Μπορεί όμως να χρειαστεί όταν:

• το απόστημα δεν μπορεί να παροχετευτεί με ασφάλεια διαδερμικά,
• η διαδερμική θεραπεία δεν έχει αποτέλεσμα,
• υπάρχει ρήξη του αποστήματος,
• υπάρχουν σύνθετες ή πολλαπλές συλλογές,
• υπάρχει παράλληλο χειρουργικό πρόβλημα στην κοιλιά που πρέπει να αντιμετωπιστεί.

Σε επιλεγμένες περιπτώσεις μπορεί να απαιτηθεί και πιο εκτεταμένη χειρουργική επέμβαση στο ήπαρ.

Πόσο διαρκεί η θεραπεία;

Η διάρκεια εξαρτάται από το μέγεθος και τον αριθμό των αποστημάτων, το μικρόβιο, την αποτελεσματικότητα της παροχέτευσης και την ανταπόκριση του ασθενούς.

Η αντιβιοτική αγωγή συνήθως συνεχίζεται για αρκετές εβδομάδες και προσαρμόζεται με βάση την κλινική πορεία και τα αποτελέσματα των καλλιεργειών.

Πώς ξέρουμε ότι το απόστημα έχει φύγει;

Παρακολουθούνται:

• ο πυρετός και τα υπόλοιπα συμπτώματα,
• οι αιματολογικές εξετάσεις,
• οι δείκτες φλεγμονής,
• η λειτουργία του ήπατος,
• η εικόνα του αποστήματος.

Μπορεί να χρειαστεί επαναληπτικό υπερηχογράφημα ή αξονική τομογραφία. Η εικόνα στις εξετάσεις μπορεί να αργήσει να επανέλθει πλήρως ακόμη και όταν ο ασθενής έχει ήδη παρουσιάσει σημαντική κλινική βελτίωση.

Μπορεί να ξαναεμφανιστεί;

Ναι, ιδιαίτερα αν δεν έχει αντιμετωπιστεί η αρχική αιτία.

Για παράδειγμα, αν υπάρχει συνεχιζόμενη απόφραξη ή λοίμωξη των χοληφόρων, μπορεί να δημιουργηθεί ξανά απόστημα ακόμη και μετά την επιτυχή παροχέτευση του πρώτου.

Για αυτό η διερεύνηση της πηγής της λοίμωξης αποτελεί σημαντικό μέρος της θεραπείας.

Είναι το απόστημα ήπατος το ίδιο με την εχινοκοκκική κύστη;

Όχι.

Το απόστημα είναι συλλογή πύου που προκαλείται συνήθως από λοίμωξη με βακτήρια. Η εχινοκοκκική κύστη είναι παρασιτική νόσος που προκαλείται από το Echinococcus.

Οι δύο καταστάσεις χρειάζονται διαφορετική αντιμετώπιση και για αυτό η σωστή διάγνωση πριν από οποιαδήποτε παρέμβαση είναι απαραίτητη.

Απόστημα Ήπατος και Χειρουργική Αντιμετώπιση στον Βόλο

Το απόστημα ήπατος χρειάζεται έγκαιρη αντιμετώπιση και παράλληλα διερεύνηση της αιτίας που προκάλεσε τη λοίμωξη.

Ο Κωνσταντίνος Μαραβέγιας, Γενικός Χειρουργός στον Βόλο, μπορεί να αξιολογήσει τα κλινικά και απεικονιστικά ευρήματα και να καθορίσει την κατάλληλη αντιμετώπιση όταν απαιτείται παροχέτευση ή χειρουργική παρέμβαση.

Σε περίπτωση επίμονου πυρετού με πόνο στο δεξί άνω μέρος της κοιλιάς ή ήδη διαγνωσμένου αποστήματος στο ήπαρ, χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Συχνές Ερωτήσεις για το Απόστημα Ήπατος

Είναι καρκίνος το απόστημα ήπατος;

Όχι. Το απόστημα είναι λοίμωξη και περιέχει πύον. Ορισμένες βλάβες του ήπατος μπορεί όμως να έχουν παρόμοια εικόνα στις εξετάσεις, γι’ αυτό χρειάζεται σωστή διάγνωση.

Μπορεί ένα απόστημα ήπατος να φύγει μόνο του;

Δεν πρέπει να αναμένεται ότι θα υποχωρήσει χωρίς θεραπεία. Το πυογόνο απόστημα χρειάζεται αντιβιοτική αγωγή και σε πολλές περιπτώσεις παροχέτευση.

Χρειάζεται νοσηλεία;

Συχνά ναι, ιδιαίτερα στην αρχική φάση, όταν υπάρχει πυρετός, σοβαρή λοίμωξη ή ανάγκη για ενδοφλέβια αντιβίωση και παροχέτευση. Η διάρκεια εξαρτάται από τη βαρύτητα και την ανταπόκριση στη θεραπεία.

Είναι επώδυνη η παροχέτευση;

Η διαδερμική παροχέτευση πραγματοποιείται με κατάλληλη αναλγησία και αναισθησία. Μετά μπορεί να υπάρχει ενόχληση στην περιοχή όπου έχει τοποθετηθεί ο καθετήρας.

Είναι μεταδοτικό το απόστημα ήπατος;

Το ίδιο το απόστημα δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο. Η απάντηση μπορεί να διαφέρει για συγκεκριμένες λοιμώξεις που ενδέχεται να αποτελούν την αρχική αιτία.

Τι συμβαίνει αν σπάσει το απόστημα;

Η ρήξη μπορεί να διασπείρει τη λοίμωξη στην κοιλιά ή σε γειτονικές περιοχές και αποτελεί σοβαρή επιπλοκή που χρειάζεται επείγουσα αντιμετώπιση.

Πόσο κοστίζει η αντιμετώπιση ενός αποστήματος ήπατος;

Το κόστος εξαρτάται από τις εξετάσεις, τη διάρκεια της νοσηλείας και το αν απαιτείται διαδερμική ή χειρουργική παροχέτευση. Για συγκεκριμένες πληροφορίες μπορείτε να επικοινωνήσετε με τον Κωνσταντίνο Μαραβέγια, Γενικό Χειρουργό στον Βόλο.