Η ομφαλοκήλη είναι μια κήλη που εμφανίζεται στην περιοχή του ομφαλού. Δημιουργείται όταν λίπος ή τμήμα του εντέρου προβάλλει μέσα από ένα αδύναμο σημείο του κοιλιακού τοιχώματος.
Στους ενήλικες μπορεί να παραμένει μικρή για μεγάλο χρονικό διάστημα ή να αυξάνεται σταδιακά και να προκαλεί πόνο, ενόχληση ή εμφανές εξόγκωμα. Η οριστική αντιμετώπιση, όταν υπάρχει σχετική ένδειξη, είναι χειρουργική.
Τι είναι η ομφαλοκήλη;
Ο ομφαλός αποτελεί ένα φυσικό αδύναμο σημείο του κοιλιακού τοιχώματος.
Όταν το άνοιγμα στην περιοχή διευρυνθεί ή οι ιστοί εξασθενήσουν, μπορεί να προβάλλει μέσα από αυτό λίπος ή άλλο περιεχόμενο της κοιλιάς.
Έτσι δημιουργείται το χαρακτηριστικό εξόγκωμα της ομφαλοκήλης.
Πώς καταλαβαίνω ότι έχω ομφαλοκήλη;
Το συχνότερο σημάδι είναι ένα εξόγκωμα πάνω ή γύρω από τον ομφαλό.
Μπορεί να γίνεται περισσότερο εμφανές όταν:
- στέκεστε όρθιοι,
- βήχετε ή φτερνίζεστε,
- σηκώνετε βάρος,
- σφίγγετε τους κοιλιακούς,
- ασκείτε έντονη πίεση στην κοιλιά.
Όταν ξαπλώνετε, μια μικρή ομφαλοκήλη μπορεί να μικραίνει ή να υποχωρεί προσωρινά.
Πονάει η ομφαλοκήλη;
Όχι πάντα.
Μια μικρή ομφαλοκήλη μπορεί να μην προκαλεί κανένα σύμπτωμα. Άλλες φορές μπορεί να υπάρχει:
- πόνος γύρω από τον ομφαλό,
- αίσθημα πίεσης ή τραβήγματος,
- ενόχληση κατά την άσκηση,
- πόνος όταν σηκώνετε βάρος,
- ευαισθησία στην περιοχή.
Αν ο πόνος εμφανιστεί ξαφνικά και είναι έντονος, ιδιαίτερα αν η κήλη γίνει σκληρή και δεν υποχωρεί, χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση.
Γιατί δημιουργείται ομφαλοκήλη στους ενήλικες;
Η ομφαλοκήλη μπορεί να εμφανιστεί όταν αυξάνεται η πίεση μέσα στην κοιλιά σε συνδυασμό με αδυναμία του κοιλιακού τοιχώματος.
Παράγοντες που μπορεί να συμβάλλουν είναι:
- αυξημένο σωματικό βάρος,
- εγκυμοσύνες,
- χρόνια αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης,
- έντονη σωματική καταπόνηση,
- χρόνιος βήχας,
- συχνή έντονη προσπάθεια λόγω δυσκοιλιότητας,
- ασκίτης.
Η εμφάνιση μιας ομφαλοκήλης συνήθως δεν οφείλεται σε μία μόνο αιτία.
Είναι η ομφαλοκήλη ίδια στους ενήλικες και στα παιδιά;
Όχι ακριβώς.
Οι ομφαλοκήλες είναι συχνές στα παιδιά και πολλές κλείνουν από μόνες τους καθώς μεγαλώνει το παιδί.
Στους ενήλικες η κατάσταση είναι διαφορετική. Μια ομφαλοκήλη δεν αναμένεται να κλείσει αυτόματα και μπορεί με την πάροδο του χρόνου να αυξηθεί σε μέγεθος.
Μπορεί να μεγαλώσει;
Ναι.
Το άνοιγμα του κοιλιακού τοιχώματος μπορεί σταδιακά να μεγαλώσει και μαζί του να αυξηθεί το εξόγκωμα της κήλης.
Η ταχύτητα εξέλιξης διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο. Μια μικρή κήλη μπορεί να παραμείνει σχετικά σταθερή για μεγάλο διάστημα, ενώ μια άλλη μπορεί να μεγαλώσει και να αρχίσει να προκαλεί συμπτώματα.
Μπορεί η ομφαλοκήλη να φύγει μόνη της;
Στους ενήλικες, όχι.
Η απώλεια βάρους και η μείωση της πίεσης στην κοιλιά μπορεί να περιορίσουν τα συμπτώματα και να βοηθήσουν πριν από ένα προγραμματισμένο χειρουργείο, αλλά δεν κλείνουν το άνοιγμα της κήλης.
Όταν χρειάζεται οριστική αποκατάσταση, αυτή γίνεται χειρουργικά.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η διάγνωση γίνεται συνήθως με κλινική εξέταση.
Ο γιατρός εξετάζει τον ομφαλό και αξιολογεί:
- το μέγεθος της κήλης,
- αν προκαλεί πόνο,
- αν ανατάσσεται,
- το μέγεθος του ανοίγματος στο κοιλιακό τοίχωμα.
Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί υπερηχογράφημα ή αξονική τομογραφία, ιδιαίτερα όταν η διάγνωση δεν είναι ξεκάθαρη ή όταν πρόκειται για μεγαλύτερη ή πιο σύνθετη κήλη.
Πρέπει κάθε ομφαλοκήλη να χειρουργείται;
Όχι απαραίτητα άμεσα.
Μια πολύ μικρή ομφαλοκήλη χωρίς συμπτώματα μπορεί σε επιλεγμένες περιπτώσεις να παρακολουθείται μετά από χειρουργική αξιολόγηση.
Η χειρουργική αποκατάσταση εξετάζεται περισσότερο όταν:
- υπάρχει πόνος ή συχνή ενόχληση,
- η κήλη μεγαλώνει,
- επηρεάζει τις καθημερινές δραστηριότητες,
- δεν ανατάσσεται εύκολα,
- υπάρχει αυξημένος κίνδυνος επιπλοκών.
Η απόφαση δεν βασίζεται μόνο στο πόσο εμφανές είναι το εξόγκωμα.
Είναι επικίνδυνη η ομφαλοκήλη;
Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν αποτελεί επείγουσα κατάσταση.
Μπορεί όμως να παγιδευτεί μέσα στην κήλη λίπος ή τμήμα του εντέρου. Αν το περιεχόμενο δεν μπορεί να επιστρέψει στην κοιλιά, η κήλη χαρακτηρίζεται ως μη ανατάξιμη ή εγκλωβισμένη.
Αν παράλληλα διακοπεί η αιμάτωση του εγκλωβισμένου ιστού, δημιουργείται περίσφιξη, η οποία αποτελεί επείγουσα κατάσταση.
Ποια συμπτώματα χρειάζονται άμεση αντιμετώπιση;
Χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση όταν υπάρχει:
- ξαφνικός έντονος πόνος στον ομφαλό,
- σκληρό και πολύ επώδυνο εξόγκωμα,
- κήλη που δεν υποχωρεί όπως παλαιότερα,
- ναυτία ή έμετος,
- έντονο φούσκωμα,
- αδυναμία αποβολής αερίων ή κοπράνων,
- αλλαγή στο χρώμα του δέρματος πάνω από την κήλη.
Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να υποδηλώνουν εγκλωβισμό, εντερική απόφραξη ή περίσφιξη.
Πώς γίνεται το χειρουργείο της ομφαλοκήλης;
Στόχος της επέμβασης είναι να επανέλθει το περιεχόμενο της κήλης στην κοιλιά και να κλείσει με ασφάλεια το άνοιγμα του κοιλιακού τοιχώματος.
Η αποκατάσταση μπορεί να γίνει:
- με ανοικτή επέμβαση,
- λαπαροσκοπικά σε κατάλληλες περιπτώσεις.
Η επιλογή εξαρτάται από το μέγεθος της κήλης, την ανατομία της περιοχής, προηγούμενες επεμβάσεις και τα χαρακτηριστικά του ασθενούς.
Χρειάζεται πλέγμα στην ομφαλοκήλη;
Σε αρκετές ομφαλοκήλες χρησιμοποιείται χειρουργικό πλέγμα για την ενίσχυση του κοιλιακού τοιχώματος και τη μείωση του κινδύνου υποτροπής.
Σε πολύ μικρά ελλείμματα μπορεί, ανάλογα με την περίπτωση, να εξεταστεί αποκατάσταση μόνο με ράμματα.
Η απόφαση για χρήση πλέγματος δεν γίνεται μόνο από το μέγεθος του εξωτερικού εξογκώματος. Σημασία έχει το πραγματικό μέγεθος του ανοίγματος και η κατάσταση των ιστών.
Ανοικτή ή λαπαροσκοπική επέμβαση;
Δεν υπάρχει μία τεχνική που να είναι κατάλληλη για όλους.
Η ανοικτή αποκατάσταση μπορεί να πραγματοποιηθεί μέσω τομής στην περιοχή του ομφαλού και χρησιμοποιείται συχνά σε μικρότερες κήλες.
Η λαπαροσκοπική προσέγγιση μπορεί να εξεταστεί σε μεγαλύτερες κήλες, σε συγκεκριμένες ανατομικές συνθήκες ή όταν υπάρχουν άλλοι παράγοντες που την καθιστούν κατάλληλη.
Η μέθοδος επιλέγεται μετά την εξέταση και τον σχεδιασμό της επέμβασης.
Πονάει το χειρουργείο;
Η επέμβαση πραγματοποιείται με την κατάλληλη αναισθησία, επομένως ο ασθενής δεν αισθάνεται τον χειρουργικό πόνο κατά τη διάρκειά της.
Τις πρώτες ημέρες μετά την επέμβαση είναι φυσιολογικό να υπάρχει ενόχληση, πόνος ή αίσθημα τραβήγματος γύρω από τον ομφαλό.
Η ένταση εξαρτάται από την έκταση και τη μέθοδο της αποκατάστασης και αντιμετωπίζεται με την κατάλληλη αναλγητική αγωγή.
Πόσο διαρκεί η ανάρρωση;
Η ανάρρωση εξαρτάται από το μέγεθος της κήλης, τη χειρουργική τεχνική και το είδος της εργασίας του ασθενούς.
Το περπάτημα και η ήπια κινητοποίηση ξεκινούν συνήθως νωρίς. Η επιστροφή σε πιο απαιτητικές δραστηριότητες και στην άρση βάρους γίνεται σταδιακά σύμφωνα με τις μετεγχειρητικές οδηγίες.
Ένας ασθενής με καθιστική εργασία μπορεί να έχει διαφορετικό χρόνο επιστροφής από κάποιον που εργάζεται χειρωνακτικά.
Μπορεί να ξαναβγεί μετά το χειρουργείο;
Ναι, υπάρχει πιθανότητα υποτροπής.
Ο κίνδυνος επηρεάζεται από παράγοντες όπως:
- το μέγεθος της κήλης,
- η μέθοδος αποκατάστασης,
- το αυξημένο σωματικό βάρος,
- το κάπνισμα,
- προβλήματα επούλωσης,
- η χρόνια αυξημένη πίεση μέσα στην κοιλιά.
Η σωστή επιλογή της χειρουργικής τεχνικής και η αντιμετώπιση τροποποιήσιμων παραγόντων κινδύνου βοηθούν στη μείωση της πιθανότητας υποτροπής.
Ομφαλοκήλη στον Βόλο
Ένα εξόγκωμα στον ομφαλό χρειάζεται χειρουργική αξιολόγηση ώστε να επιβεβαιωθεί ότι πρόκειται για ομφαλοκήλη και να εκτιμηθούν το πραγματικό μέγεθος και τα χαρακτηριστικά της.
Ο Κωνσταντίνος Μαραβέγιας, Γενικός Χειρουργός στον Βόλο, πραγματοποιεί διάγνωση και χειρουργική αντιμετώπιση της ομφαλοκήλης, με επιλογή της κατάλληλης μεθόδου αποκατάστασης ανάλογα με την περίπτωση.
Αν έχετε παρατηρήσει εξόγκωμα, πόνο ή ενόχληση στην περιοχή του ομφαλού, μπορείτε να επικοινωνήσετε με το ιατρείο για αξιολόγηση.
Συχνές Ερωτήσεις για την Ομφαλοκήλη
Μπορώ να γυμνάζομαι αν έχω ομφαλοκήλη;
Εξαρτάται από το μέγεθος της κήλης και τα συμπτώματα. Αν συγκεκριμένες ασκήσεις προκαλούν πόνο ή κάνουν την κήλη να προβάλλει έντονα, χρειάζεται αξιολόγηση πριν συνεχιστεί η έντονη καταπόνηση.
Τα βάρη προκαλούν ομφαλοκήλη;
Η άρση βάρους αυξάνει την πίεση μέσα στην κοιλιά και μπορεί να κάνει περισσότερο εμφανές ένα ήδη αδύναμο σημείο. Συνήθως όμως δεν υπάρχει μία μοναδική αιτία για την εμφάνιση της κήλης.
Μπορώ να πιέσω την ομφαλοκήλη για να μπει μέσα;
Μια ανατάξιμη κήλη μπορεί να μικραίνει όταν ξαπλώνετε. Δεν πρέπει όμως να ασκείται έντονη πίεση σε μια επώδυνη ή σκληρή κήλη. Αν ξαφνικά δεν υποχωρεί και πονάει, χρειάζεται άμεση αξιολόγηση.
Βοηθά η ζώνη κοιλίας;
Μπορεί να προσφέρει προσωρινή υποστήριξη σε ορισμένους ανθρώπους, αλλά δεν κλείνει το άνοιγμα του κοιλιακού τοιχώματος και δεν αποτελεί θεραπεία της ομφαλοκήλης.
Η ομφαλοκήλη είναι ίδια με την επιγαστρική κήλη;
Όχι. Η ομφαλοκήλη εμφανίζεται στον ομφαλό, ενώ η επιγαστρική κήλη βρίσκεται ψηλότερα, κατά μήκος της λευκής γραμμής μεταξύ ομφαλού και στέρνου.
Χρειάζεται πάντα πλέγμα;
Όχι σε κάθε περίπτωση. Η χρήση πλέγματος εξαρτάται από το μέγεθος του ελλείμματος, τον κίνδυνο υποτροπής και τα χαρακτηριστικά του ασθενούς.
Πόσο κοστίζει το χειρουργείο ομφαλοκήλης;
Το κόστος εξαρτάται από το μέγεθος της ομφαλοκήλης, τη μέθοδο αποκατάστασης, το αν χρειάζεται πλέγμα και τη νοσηλεία. Για συγκεκριμένες πληροφορίες μπορείτε να επικοινωνήσετε με τον Κωνσταντίνο Μαραβέγια, Γενικό Χειρουργό στον Βόλο.