Ο καρκίνος του παχέος εντέρου αναπτύσσεται στο κόλον ή στο ορθό και αποτελεί έναν από τους συχνότερους καρκίνους του πεπτικού συστήματος. Σε αρκετές περιπτώσεις ξεκινά από πολύποδες, οι οποίοι με την πάροδο του χρόνου μπορεί να εξελιχθούν σε κακοήθεια.
Στα αρχικά στάδια μπορεί να μην προκαλεί καθόλου συμπτώματα. Για αυτό ο προληπτικός έλεγχος έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς μπορεί να εντοπίσει προκαρκινικές αλλοιώσεις ή καρκίνο πριν εμφανιστούν ενοχλήματα.
Ποια είναι τα συμπτώματα του καρκίνου του παχέος εντέρου;
Τα συμπτώματα διαφέρουν ανάλογα με τη θέση και το μέγεθος του όγκου.
Μπορεί να εμφανιστούν:
- αίμα στα κόπρανα,
- αλλαγή στις συνήθειες του εντέρου,
- επίμονη διάρροια ή δυσκοιλιότητα,
- αλλαγή στο σχήμα ή στη σύσταση των κοπράνων,
- αίσθημα ότι το έντερο δεν αδειάζει πλήρως,
- κοιλιακός πόνος ή κράμπες,
- φούσκωμα,
- ανεξήγητη απώλεια βάρους,
- αδυναμία ή έντονη κόπωση,
- αναιμία.
Η παρουσία ενός από αυτά τα συμπτώματα δεν σημαίνει απαραίτητα καρκίνο. Αν όμως επιμένουν ή εμφανίζεται αίμα στα κόπρανα, χρειάζονται διερεύνηση.
Το αίμα στα κόπρανα σημαίνει καρκίνο;
Όχι.
Αίμα στα κόπρανα μπορεί να εμφανιστεί από πολλές αιτίες, όπως αιμορροΐδες, ραγάδα πρωκτού, φλεγμονώδεις παθήσεις του εντέρου ή πολύποδες.
Δεν είναι όμως σωστό να αποδίδεται αυτόματα μια αιμορραγία στις αιμορροΐδες χωρίς αξιολόγηση, ιδιαίτερα όταν είναι καινούργιο σύμπτωμα, επιμένει ή συνοδεύεται από αλλαγές στις κενώσεις, αναιμία ή απώλεια βάρους.
Τι είναι οι πολύποδες του παχέος εντέρου;
Οι πολύποδες είναι μικρές αναπτύξεις που σχηματίζονται στην εσωτερική επιφάνεια του παχέος εντέρου.
Οι περισσότεροι δεν είναι καρκίνος. Ορισμένοι τύποι όμως μπορούν με την πάροδο των ετών να εξελιχθούν σε κακοήθεια.
Η κολονοσκόπηση επιτρέπει όχι μόνο τον εντοπισμό τους αλλά και την αφαίρεσή τους, πριν προλάβουν να εξελιχθούν.
Ποιοι έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο;
Ο κίνδυνος αυξάνεται με την ηλικία, αλλά ο καρκίνος του παχέος εντέρου μπορεί να εμφανιστεί και σε νεότερους ανθρώπους.
Παράγοντες που σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο είναι:
- προσωπικό ιστορικό πολυπόδων,
- προηγούμενος καρκίνος παχέος εντέρου,
- οικογενειακό ιστορικό καρκίνου ή προχωρημένων πολυπόδων,
- κληρονομικά σύνδρομα όπως το Lynch και η οικογενής αδενωματώδης πολυποδίαση,
- μακροχρόνια ελκώδης κολίτιδα ή νόσος Crohn που προσβάλλει το παχύ έντερο,
- κάπνισμα,
- παχυσαρκία,
- αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ,
- περιορισμένη σωματική δραστηριότητα.
Το οικογενειακό ιστορικό μπορεί να σημαίνει ότι ο προληπτικός έλεγχος πρέπει να αρχίσει νωρίτερα.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Όταν υπάρχουν ύποπτα συμπτώματα ή θετικό αποτέλεσμα σε προληπτικό έλεγχο, μπορεί να χρειαστεί κολονοσκόπηση.
Κατά την κολονοσκόπηση ο γιατρός εξετάζει το εσωτερικό του παχέος εντέρου και, αν εντοπιστεί ύποπτη βλάβη, λαμβάνει δείγματα για βιοψία.
Η ιστολογική εξέταση της βιοψίας επιβεβαιώνει αν υπάρχει καρκίνος.
Τι εξετάσεις γίνονται μετά τη διάγνωση;
Αν επιβεβαιωθεί καρκίνος, χρειάζεται να προσδιοριστεί η έκταση της νόσου.
Ο έλεγχος μπορεί να περιλαμβάνει:
- αιματολογικές εξετάσεις,
- αξονική τομογραφία θώρακος, κοιλίας και πυέλου,
- μέτρηση του καρκινικού δείκτη CEA,
- πρόσθετες εξετάσεις ανάλογα με τη θέση του όγκου και τα ευρήματα.
Στον καρκίνο του ορθού μπορεί να χρειαστεί επιπλέον μαγνητική τομογραφία πυέλου για τον τοπικό σχεδιασμό της θεραπείας.
Τι σημαίνει «στάδιο» του καρκίνου;
Το στάδιο περιγράφει πόσο έχει επεκταθεί η νόσος.
Αξιολογείται:
- πόσο βαθιά έχει εισχωρήσει ο όγκος στο τοίχωμα του εντέρου,
- αν υπάρχουν προσβεβλημένοι λεμφαδένες,
- αν υπάρχουν μεταστάσεις σε άλλα όργανα.
Η σταδιοποίηση είναι απαραίτητη για να αποφασιστεί η κατάλληλη θεραπεία.
Πώς αντιμετωπίζεται ο καρκίνος του παχέος εντέρου;
Η θεραπεία εξαρτάται από:
- τη θέση του όγκου,
- το στάδιο,
- τα βιολογικά χαρακτηριστικά του καρκίνου,
- τη γενική κατάσταση του ασθενούς.
Μπορεί να περιλαμβάνει:
- χειρουργική επέμβαση,
- χημειοθεραπεία,
- ακτινοθεραπεία σε συγκεκριμένες περιπτώσεις καρκίνου του ορθού,
- στοχευμένες θεραπείες,
- ανοσοθεραπεία σε επιλεγμένους όγκους.
Για εντοπισμένο καρκίνο του κόλου, η χειρουργική αφαίρεση αποτελεί βασικό μέρος της θεραπείας.
Πώς γίνεται το χειρουργείο;
Στόχος της επέμβασης είναι να αφαιρεθεί το τμήμα του παχέος εντέρου που περιέχει τον όγκο μαζί με τα αντίστοιχα αγγεία και τους λεμφαδένες.
Η επέμβαση ονομάζεται κολεκτομή και η έκτασή της εξαρτάται από το σημείο στο οποίο βρίσκεται ο καρκίνος.
Μπορεί να χρειαστεί:
- δεξιά κολεκτομή,
- αριστερή κολεκτομή,
- σιγμοειδεκτομή,
- άλλη στοχευμένη ογκολογική εκτομή ανάλογα με τη θέση.
Μετά την αφαίρεση, τα δύο υγιή άκρα του εντέρου μπορούν σε πολλές περιπτώσεις να ενωθούν ξανά. Η ένωση αυτή ονομάζεται αναστόμωση.
Μπορεί το χειρουργείο να γίνει λαπαροσκοπικά;
Ναι. Σε κατάλληλους ασθενείς η επέμβαση μπορεί να πραγματοποιηθεί λαπαροσκοπικά, μέσω μικρών τομών και με τη βοήθεια κάμερας.
Η λαπαροσκοπική χειρουργική μπορεί να προσφέρει μικρότερες τομές και ταχύτερη μετεγχειρητική αποκατάσταση σε σχέση με την κλασική ανοικτή προσέγγιση.
Η ογκολογική επέμβαση όμως πρέπει πρώτα από όλα να εξασφαλίζει σωστή αφαίρεση του όγκου και των απαραίτητων λεμφαδένων. Η τεχνική επιλέγεται με βάση τη θέση και την έκταση της νόσου και τα χαρακτηριστικά του ασθενούς.
Θα χρειαστώ σακουλάκι μετά το χειρουργείο;
Όχι απαραίτητα.
Πολλοί ασθενείς που χειρουργούνται για καρκίνο του παχέος εντέρου δεν χρειάζονται μόνιμη στομία.
Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να δημιουργηθεί προσωρινή ειλεοστομία ή κολοστομία για να προστατευτεί μια αναστόμωση όσο επουλώνεται.
Μόνιμη στομία μπορεί να χρειαστεί σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, κυρίως ανάλογα με τη θέση και την έκταση του όγκου, ιδιαίτερα όταν ο καρκίνος βρίσκεται πολύ χαμηλά στο ορθό.
Ποια είναι η διαφορά μεταξύ καρκίνου του κόλου και του ορθού;
Και οι δύο ανήκουν στον καρκίνο του παχέος εντέρου, αλλά η αντιμετώπισή τους δεν είναι πάντα ίδια.
Ο καρκίνος του κόλου αντιμετωπίζεται συχνά αρχικά με χειρουργική επέμβαση όταν είναι εξαιρέσιμος.
Στον καρκίνο του ορθού, ανάλογα με το στάδιο και τη θέση, μπορεί να προηγηθεί χημειοθεραπεία ή/και ακτινοθεραπεία πριν από το χειρουργείο.
Για αυτό έχει σημασία η ακριβής θέση του όγκου.
Χρειάζεται χημειοθεραπεία μετά το χειρουργείο;
Όχι σε όλους τους ασθενείς.
Μετά την επέμβαση το χειρουργικό παρασκεύασμα εξετάζεται λεπτομερώς από τον παθολογοανατόμο.
Η ανάγκη για συμπληρωματική χημειοθεραπεία εξαρτάται από το τελικό στάδιο, τους λεμφαδένες, τα χαρακτηριστικά του όγκου και άλλους παράγοντες κινδύνου.
Τι γίνεται αν υπάρχουν μεταστάσεις στο ήπαρ;
Το ήπαρ είναι ένα από τα συχνότερα σημεία στα οποία μπορεί να εξαπλωθεί ο καρκίνος του παχέος εντέρου.
Η παρουσία ηπατικών μεταστάσεων δεν σημαίνει αυτομάτως ότι δεν μπορεί να γίνει χειρουργείο.
Σε επιλεγμένους ασθενείς μπορεί να είναι δυνατή η χειρουργική αφαίρεση των μεταστάσεων, είτε μαζί με την αντιμετώπιση του πρωτοπαθούς όγκου είτε σε διαφορετικό χρόνο.
Σε άλλες περιπτώσεις προηγείται συστηματική θεραπεία ώστε να αξιολογηθεί στη συνέχεια αν οι μεταστάσεις μπορούν να αφαιρεθούν.
Μπορεί να προκαλέσει απόφραξη του εντέρου;
Ναι. Ένας όγκος μπορεί να στενέψει τον αυλό του εντέρου και να εμποδίσει τη φυσιολογική δίοδο του περιεχομένου.
Συμπτώματα εντερικής απόφραξης μπορεί να είναι:
- έντονος κοιλιακός πόνος,
- σημαντικό φούσκωμα,
- εμετοί,
- αδυναμία αποβολής αερίων ή κοπράνων.
Η πλήρης απόφραξη χρειάζεται επείγουσα ιατρική αντιμετώπιση.
Πόσο διαρκεί η ανάρρωση μετά την επέμβαση;
Η διάρκεια της ανάρρωσης εξαρτάται από την έκταση του χειρουργείου, τη μέθοδο που χρησιμοποιήθηκε και τη γενική κατάσταση του ασθενούς.
Η κινητοποίηση ξεκινά συνήθως νωρίς μετά την επέμβαση και η διατροφή επανέρχεται σταδιακά καθώς αποκαθίσταται η λειτουργία του εντέρου.
Η επιστροφή στις καθημερινές δραστηριότητες γίνεται προοδευτικά και δεν είναι ίδια για όλους τους ασθενείς.
Μπορεί ο καρκίνος του παχέος εντέρου να προληφθεί;
Δεν μπορούν να προληφθούν όλες οι περιπτώσεις, αλλά ο προληπτικός έλεγχος μπορεί να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο.
Η κολονοσκόπηση μπορεί να εντοπίσει και να αφαιρέσει προκαρκινικούς πολύποδες πριν εξελιχθούν σε καρκίνο.
Ο κατάλληλος χρόνος έναρξης και η συχνότητα του ελέγχου εξαρτώνται από την ηλικία, το οικογενειακό ιστορικό και τους ατομικούς παράγοντες κινδύνου.
Καρκίνος Παχέος Εντέρου και Χειρουργική Αντιμετώπιση στον Βόλο
Μετά τη διάγνωση καρκίνου του παχέος εντέρου χρειάζεται σωστή σταδιοποίηση και σχεδιασμός της θεραπείας με βάση τη θέση και την έκταση της νόσου.
Ο Κωνσταντίνος Μαραβέγιας, Γενικός Χειρουργός στον Βόλο, πραγματοποιεί χειρουργική αξιολόγηση και αντιμετώπιση παθήσεων και όγκων του παχέος εντέρου, με επιλογή ανοικτής ή λαπαροσκοπικής προσέγγισης ανάλογα με την περίπτωση.
Αν υπάρχει διάγνωση καρκίνου του παχέος εντέρου ή εύρημα στην κολονοσκόπηση που χρειάζεται χειρουργική αντιμετώπιση, μπορείτε να επικοινωνήσετε με το ιατρείο για αξιολόγηση.
Συχνές Ερωτήσεις για τον Καρκίνο του Παχέος Εντέρου
Σε ποια ηλικία εμφανίζεται συνήθως;
Ο κίνδυνος αυξάνεται όσο μεγαλώνουμε, αλλά η νόσος μπορεί να εμφανιστεί και σε νεότερες ηλικίες. Για αυτό επίμονα ύποπτα συμπτώματα δεν πρέπει να αγνοούνται μόνο λόγω μικρής ηλικίας.
Οι αιμορροΐδες μπορούν να κρύψουν καρκίνο του εντέρου;
Οι αιμορροΐδες δεν προκαλούν καρκίνο. Επειδή όμως και οι δύο καταστάσεις μπορεί να προκαλέσουν αιμορραγία, δεν πρέπει κάθε εμφάνιση αίματος να αποδίδεται αυτόματα στις αιμορροΐδες χωρίς την κατάλληλη αξιολόγηση.
Αν έχω πολύποδες σημαίνει ότι θα πάθω καρκίνο;
Όχι. Οι περισσότεροι πολύποδες δεν είναι καρκίνος και δεν εξελίσσονται όλοι σε κακοήθεια. Ορισμένοι τύποι όμως έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα εξέλιξης, γι’ αυτό αφαιρούνται και εξετάζονται ιστολογικά.
Είναι κληρονομικός;
Οι περισσότερες περιπτώσεις δεν οφείλονται σε ένα συγκεκριμένο κληρονομικό σύνδρομο. Ωστόσο, ισχυρό οικογενειακό ιστορικό ή εμφάνιση καρκίνου σε μικρή ηλικία μπορεί να απαιτεί ειδικότερο γενετικό και προληπτικό έλεγχο.
Αν βρεθεί νωρίς, θεραπεύεται;
Ο καρκίνος του παχέος εντέρου έχει πολύ καλύτερες πιθανότητες επιτυχούς αντιμετώπισης όταν διαγνωστεί σε πρώιμο στάδιο και μπορεί να αφαιρεθεί πλήρως. Η πρόγνωση εξαρτάται κυρίως από το στάδιο και τα χαρακτηριστικά της νόσου.
Χρειάζεται πάντα σακουλάκι;
Όχι. Η στομία δεν είναι απαραίτητη σε όλες τις επεμβάσεις. Όταν χρειάζεται, μπορεί να είναι προσωρινή ή μόνιμη ανάλογα με τη θέση του όγκου και το είδος της επέμβασης.
Πόσο κοστίζει το χειρουργείο για καρκίνο παχέος εντέρου;
Το κόστος εξαρτάται από την επέμβαση που απαιτείται, τη χειρουργική προσέγγιση και τις ανάγκες νοσηλείας. Για συγκεκριμένες πληροφορίες μπορείτε να επικοινωνήσετε με τον Κωνσταντίνο Μαραβέγια, Γενικό Χειρουργό στον Βόλο.