Η γυναικομαστία είναι η αύξηση του αδενικού ιστού του μαστού στους άνδρες. Μπορεί να εμφανιστεί στον έναν ή και στους δύο μαστούς και συχνά γίνεται αντιληπτή ως διόγκωση ή ως ένα πιο σκληρό τμήμα ιστού κάτω από τη θηλή.
Είναι συχνή και στις περισσότερες περιπτώσεις είναι καλοήθης. Πριν αποφασιστεί οποιαδήποτε θεραπεία, χρειάζεται να διαπιστωθεί αν πρόκειται πραγματικά για γυναικομαστία, για συσσώρευση λίπους στην περιοχή ή για κάποια άλλη αιτία διόγκωσης του ανδρικού μαστού.
Τι είναι η γυναικομαστία;
Η ανάπτυξη του ανδρικού μαστού επηρεάζεται από την ισορροπία μεταξύ ανδρογόνων και οιστρογόνων.
Όταν η ισορροπία αυτή μεταβληθεί, μπορεί να αναπτυχθεί περισσότερος αδενικός ιστός και να εμφανιστεί γυναικομαστία.
Η διόγκωση μπορεί να είναι:
- μονόπλευρη ή αμφοτερόπλευρη,
- συμμετρική ή ασύμμετρη,
- ανώδυνη ή ευαίσθητη,
- μικρή ή αρκετά εμφανής.
Ποια είναι τα συμπτώματα;
Το βασικό χαρακτηριστικό είναι η αύξηση του μεγέθους του ενός ή και των δύο μαστών.
Μπορεί επίσης να υπάρχει:
- διόγκωση πίσω από τη θηλή,
- ευαισθησία,
- πόνος,
- αίσθημα βάρους,
- ασυμμετρία μεταξύ των δύο πλευρών.
Η εμφάνιση ενός ξεχωριστού σκληρού όζου, έκκρισης ή αίματος από τη θηλή και αλλαγών στο δέρμα χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.
Γιατί εμφανίζεται η γυναικομαστία;
Υπάρχουν πολλές πιθανές αιτίες.
Μπορεί να σχετίζεται με φυσιολογικές ορμονικές μεταβολές, ιδιαίτερα:
- κατά την εφηβεία,
- σε μεγαλύτερες ηλικίες.
Μπορεί επίσης να σχετίζεται με:
- συγκεκριμένα φάρμακα,
- χρήση αναβολικών στεροειδών,
- ορισμένες ορμονικές διαταραχές,
- παθήσεις των όρχεων,
- προβλήματα του θυρεοειδούς,
- ηπατικές ή νεφρικές παθήσεις,
- άλλες καταστάσεις που μεταβάλλουν την ορμονική ισορροπία.
Σε αρκετούς άνδρες δεν εντοπίζεται μία συγκεκριμένη αιτία.
Η γυναικομαστία είναι το ίδιο με το λίπος στο στήθος;
Όχι.
Η πραγματική γυναικομαστία αφορά ανάπτυξη αδενικού ιστού.
Η ψευδογυναικομαστία αφορά κυρίως συσσώρευση λίπους στην περιοχή του θώρακα, χωρίς αντίστοιχη αύξηση του αδενικού ιστού.
Η διαφορά είναι σημαντική γιατί επηρεάζει τη θεραπεία.
Σε έναν άνδρα με αυξημένο σωματικό βάρος μπορεί να υπάρχει κυρίως λιπώδης ιστός, πραγματική γυναικομαστία ή συνδυασμός και των δύο.
Μπορεί να φύγει με γυμναστική;
Η γυμναστική μπορεί να μειώσει το συνολικό λίπος και να βελτιώσει την εικόνα του θώρακα όταν υπάρχει ψευδογυναικομαστία.
Δεν μπορεί όμως να εξαφανίσει τον πραγματικό αδενικό ιστό που έχει αναπτυχθεί στη γυναικομαστία.
Για αυτό ένας άνδρας μπορεί να είναι αδύνατος και γυμνασμένος αλλά να εξακολουθεί να έχει εμφανή διόγκωση πίσω από τη θηλή.
Μπορεί να εμφανιστεί στην εφηβεία;
Ναι.
Η γυναικομαστία είναι αρκετά συχνή κατά την εφηβεία λόγω των ορμονικών μεταβολών αυτής της περιόδου.
Στις περισσότερες περιπτώσεις υποχωρεί σταδιακά χωρίς να απαιτείται χειρουργική θεραπεία.
Όταν όμως επιμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα ή δημιουργεί σημαντικό πρόβλημα, χρειάζεται αξιολόγηση πριν αποφασιστεί οποιαδήποτε παρέμβαση.
Μπορούν τα φάρμακα να προκαλέσουν γυναικομαστία;
Ναι. Ορισμένα φάρμακα μπορούν να συμβάλουν στην εμφάνισή της.
Για αυτό κατά την αξιολόγηση έχει σημασία να καταγράφονται όλα τα φάρμακα, συμπληρώματα και ορμονικά σκευάσματα που χρησιμοποιεί ο ασθενής.
Δεν πρέπει να διακόπτεται κάποια συνταγογραφημένη θεραπεία χωρίς προηγούμενη συνεννόηση με τον γιατρό που την έχει χορηγήσει.
Τα αναβολικά προκαλούν γυναικομαστία;
Μπορούν.
Η χρήση αναβολικών στεροειδών μπορεί να διαταράξει την ορμονική ισορροπία και να οδηγήσει σε ανάπτυξη αδενικού ιστού στον ανδρικό μαστό.
Η διακοπή τους δεν σημαίνει απαραίτητα ότι μια εγκατεστημένη γυναικομαστία θα εξαφανιστεί πλήρως.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η αξιολόγηση ξεκινά από το ιατρικό ιστορικό και την κλινική εξέταση.
Εξετάζονται:
- η διάρκεια του προβλήματος,
- αν αφορά έναν ή και τους δύο μαστούς,
- η ύπαρξη πόνου,
- τα φάρμακα και τα συμπληρώματα που χρησιμοποιούνται,
- πιθανή χρήση αναβολικών,
- άλλα συμπτώματα που μπορεί να δείχνουν ορμονική ή άλλη πάθηση.
Ανάλογα με τα ευρήματα μπορεί να χρειαστούν αιματολογικές εξετάσεις, ορμονικός έλεγχος ή απεικονιστικές εξετάσεις του μαστού ή άλλων οργάνων.
Μπορεί η γυναικομαστία να είναι καρκίνος;
Η γυναικομαστία δεν είναι καρκίνος.
Ο καρκίνος του μαστού μπορεί όμως, αν και σπάνια, να εμφανιστεί και στους άνδρες.
Χρειάζεται ιδιαίτερη αξιολόγηση όταν υπάρχει:
- σκληρός ή ακίνητος όζος,
- μάζα που δεν βρίσκεται τυπικά κάτω από τη θηλή,
- αλλαγή ή εισολκή της θηλής,
- έκκριση ή αίμα από τη θηλή,
- αλλαγές στο δέρμα,
- διογκωμένος λεμφαδένας στη μασχάλη.
Σε τέτοιες περιπτώσεις δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένο ότι πρόκειται απλώς για γυναικομαστία.
Χρειάζεται κάθε γυναικομαστία θεραπεία;
Όχι.
Όταν η γυναικομαστία είναι πρόσφατη και σχετίζεται με μια αναστρέψιμη αιτία, μπορεί να βελτιωθεί μετά την αντιμετώπιση του προβλήματος που την προκάλεσε.
Στην εφηβεία συχνά υποχωρεί χωρίς ειδική θεραπεία.
Η αντιμετώπιση εξαρτάται από:
- την αιτία,
- τη διάρκεια,
- τον βαθμό της διόγκωσης,
- την παρουσία πόνου,
- το αν υπάρχει περίσσεια δέρματος,
- το πόσο επηρεάζει τον ασθενή.
Υπάρχει θεραπεία χωρίς χειρουργείο;
Πρώτο βήμα είναι η αντιμετώπιση μιας πιθανής υποκείμενης αιτίας.
Αυτό μπορεί να σημαίνει αντιμετώπιση μιας ορμονικής ή άλλης πάθησης ή επανεκτίμηση ενός φαρμάκου που πιθανώς συμβάλλει στο πρόβλημα.
Σε επιλεγμένες περιπτώσεις, ιδιαίτερα όταν η γυναικομαστία είναι πρόσφατη και επώδυνη, μπορεί να εξεταστεί και φαρμακευτική θεραπεία από τον κατάλληλο γιατρό.
Όταν όμως υπάρχει για μεγάλο χρονικό διάστημα εγκατεστημένος αδενικός ιστός, η χειρουργική θεραπεία μπορεί να αποτελεί την αποτελεσματικότερη επιλογή για τη διόρθωση της διόγκωσης.
Πότε χρειάζεται χειρουργείο;
Χειρουργική αντιμετώπιση μπορεί να εξεταστεί όταν η γυναικομαστία:
- επιμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα,
- δεν υποχωρεί μετά την αντιμετώπιση της αιτίας,
- προκαλεί πόνο ή ευαισθησία,
- δημιουργεί σημαντική ασυμμετρία,
- είναι αρκετά μεγάλη,
- προκαλεί σημαντική ενόχληση στην καθημερινότητα.
Πριν από την επέμβαση πρέπει να έχει προηγηθεί η κατάλληλη αξιολόγηση ώστε να αποκλειστούν αιτίες που χρειάζονται διαφορετική θεραπεία.
Πώς γίνεται η επέμβαση γυναικομαστίας;
Η τεχνική εξαρτάται από το αν η διόγκωση οφείλεται κυρίως σε αδενικό ιστό, λίπος ή συνδυασμό των δύο.
Η επέμβαση μπορεί να περιλαμβάνει:
- χειρουργική αφαίρεση του αδενικού ιστού,
- λιποαναρρόφηση,
- συνδυασμό των δύο τεχνικών.
Όταν υπάρχει σημαντική περίσσεια δέρματος, μπορεί να χρειαστεί και αφαίρεση δέρματος ή διαφορετικός σχεδιασμός της επέμβασης.
Αρκεί η λιποαναρρόφηση;
Όχι πάντα.
Η λιποαναρρόφηση αφαιρεί κυρίως λιπώδη ιστό.
Αν υπάρχει σημαντικός συμπαγής αδενικός ιστός πίσω από τη θηλή, μπορεί να χρειάζεται και χειρουργική αφαίρεσή του.
Σε αρκετούς ασθενείς χρησιμοποιείται συνδυασμός των δύο τεχνικών ώστε να διαμορφωθεί πιο ομοιόμορφα το περίγραμμα του θώρακα.
Πού γίνεται η τομή;
Όταν χρειάζεται αφαίρεση αδενικού ιστού, η τομή μπορεί να τοποθετηθεί γύρω από τμήμα της θηλαίας άλω ώστε να υπάρχει πρόσβαση στον ιστό.
Σε μεγαλύτερη γυναικομαστία με περίσσεια δέρματος μπορεί να απαιτούνται μεγαλύτερες τομές.
Η ακριβής τεχνική αποφασίζεται με βάση το μέγεθος και τη μορφή του μαστού.
Θα μείνει ουλή;
Κάθε χειρουργική τομή δημιουργεί ουλή.
Στις μικρότερες επεμβάσεις οι τομές σχεδιάζονται ώστε να είναι όσο γίνεται πιο διακριτικές, αλλά η τελική εικόνα της ουλής εξαρτάται και από τον τρόπο επούλωσης του κάθε οργανισμού.
Σε μεγάλη γυναικομαστία μπορεί να χρειαστούν μεγαλύτερες τομές προκειμένου να αφαιρεθεί και η περίσσεια δέρματος.
Τι να περιμένω μετά την επέμβαση;
Μετά την επέμβαση είναι αναμενόμενο να υπάρχει για κάποιο διάστημα:
- πρήξιμο,
- μελανιές,
- ευαισθησία,
- αίσθημα τραβήγματος.
Μπορεί να χρειαστεί ειδικό ελαστικό ένδυμα συμπίεσης για την υποστήριξη της περιοχής κατά την επούλωση.
Η επιστροφή στις δραστηριότητες γίνεται σταδιακά και εξαρτάται από την έκταση της επέμβασης και το είδος της εργασίας.
Μπορεί να ξαναεμφανιστεί;
Η υποτροπή είναι δυνατή, ιδιαίτερα αν εξακολουθεί να υπάρχει ο παράγοντας που προκάλεσε αρχικά τη γυναικομαστία.
Για παράδειγμα, μια ορμονική διαταραχή, συγκεκριμένα φάρμακα ή η χρήση αναβολικών μπορεί να επηρεάσουν το αποτέλεσμα.
Για αυτό η σωστή διερεύνηση πριν από το χειρουργείο είναι σημαντική.
Γυναικομαστία στον Βόλο
Η γυναικομαστία δεν αντιμετωπίζεται με την ίδια τεχνική σε όλους τους άνδρες. Πρέπει πρώτα να διαπιστωθεί αν υπάρχει πραγματικός αδενικός ιστός, περίσσεια λίπους ή συνδυασμός των δύο και να αποκλειστεί πιθανή υποκείμενη αιτία.
Ο Κωνσταντίνος Μαραβέγιας, Γενικός Χειρουργός στον Βόλο, πραγματοποιεί αξιολόγηση και χειρουργική αντιμετώπιση της γυναικομαστίας, με επιλογή της κατάλληλης τεχνικής ανάλογα με τα χαρακτηριστικά της κάθε περίπτωσης.
Συχνές Ερωτήσεις για τη Γυναικομαστία
Η γυναικομαστία φεύγει αν χάσω κιλά;
Αν η διόγκωση οφείλεται κυρίως σε λίπος, η απώλεια βάρους μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την εικόνα. Αν υπάρχει πραγματικός αδενικός ιστός, η απώλεια λίπους δεν τον εξαφανίζει απαραίτητα.
Μπορεί να εμφανιστεί μόνο στον έναν μαστό;
Ναι. Η γυναικομαστία μπορεί να είναι μονόπλευρη ή να είναι πολύ πιο έντονη στη μία πλευρά. Μια νέα μονόπλευρη μάζα όμως χρειάζεται αξιολόγηση ώστε να επιβεβαιωθεί η αιτία της.
Είναι επικίνδυνη;
Η γυναικομαστία είναι συνήθως καλοήθης. Παρ’ όλα αυτά, χρειάζεται εξέταση όταν εμφανίζεται νέα μάζα, σημαντική ασυμμετρία, επίμονος πόνος, έκκριση από τη θηλή ή αλλαγές στο δέρμα.
Μπορεί να φύγει μόνη της;
Η γυναικομαστία της εφηβείας συχνά υποχωρεί με τον χρόνο. Σε ενήλικες, η πιθανότητα υποχώρησης εξαρτάται από την αιτία και από το πόσο καιρό υπάρχει.
Χρειάζεται λιποαναρρόφηση ή αφαίρεση αδένα;
Εξαρτάται από τη σύσταση του μαστού. Όταν υπάρχει κυρίως λίπος μπορεί να χρησιμοποιηθεί λιποαναρρόφηση, ενώ όταν υπάρχει αδενικός ιστός μπορεί να χρειαστεί χειρουργική αφαίρεση. Συχνά χρησιμοποιείται συνδυασμός.
Πότε μπορώ να επιστρέψω στο γυμναστήριο;
Η επιστροφή στην άσκηση γίνεται σταδιακά. Η έντονη προπόνηση του θώρακα και η άρση βαρών συνήθως περιορίζονται για μεγαλύτερο διάστημα από τις απλές καθημερινές δραστηριότητες. Οι ακριβείς οδηγίες εξαρτώνται από την επέμβαση και την πορεία της επούλωσης.
Πόσο κοστίζει η επέμβαση γυναικομαστίας;
Το κόστος εξαρτάται από τον βαθμό της γυναικομαστίας και από το αν απαιτείται αφαίρεση αδενικού ιστού, λιποαναρρόφηση, αφαίρεση δέρματος ή συνδυασμός τεχνικών. Για συγκεκριμένες πληροφορίες μπορείτε να επικοινωνήσετε με τον Κωνσταντίνο Μαραβέγια, Γενικό Χειρουργό στον Βόλο.