Η χοληδοχολιθίαση είναι η παρουσία λίθων μέσα στον κοινό χοληδόχο πόρο, δηλαδή στον σωλήνα που μεταφέρει τη χολή από το ήπαρ και τη χοληδόχο κύστη προς το έντερο.
Οι λίθοι μπορεί να προκαλέσουν απόφραξη της ροής της χολής και να οδηγήσουν σε πόνο, ίκτερο, χολαγγειίτιδα ή ακόμη και οξεία παγκρεατίτιδα. Για αυτό, όταν επιβεβαιώνεται η παρουσία λίθων στον χοληδόχο πόρο, συνήθως χρειάζεται αφαίρεσή τους.
Τι είναι η χοληδοχολιθίαση;
Οι περισσότεροι χολόλιθοι σχηματίζονται μέσα στη χοληδόχο κύστη. Κάποιοι όμως μπορούν να μετακινηθούν και να περάσουν στον κοινό χοληδόχο πόρο.
Όταν ένας ή περισσότεροι λίθοι βρίσκονται μέσα στον χοληδόχο πόρο, η κατάσταση ονομάζεται χοληδοχολιθίαση.
Αν ο λίθος εμποδίσει τη φυσιολογική ροή της χολής, μπορεί να εμφανιστούν επιπλοκές που χρειάζονται άμεση αντιμετώπιση.
Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στη χολολιθίαση και τη χοληδοχολιθίαση;
Η χολολιθίαση σημαίνει ότι υπάρχουν πέτρες μέσα στη χοληδόχο κύστη.
Η χοληδοχολιθίαση σημαίνει ότι μία ή περισσότερες πέτρες βρίσκονται στον κοινό χοληδόχο πόρο.
Η διαφορά είναι σημαντική, επειδή ένας λίθος στον χοληδόχο πόρο μπορεί να προκαλέσει απόφραξη και επιπλοκές όπως ίκτερο, χολαγγειίτιδα και παγκρεατίτιδα.
Ποια συμπτώματα προκαλεί;
Η χοληδοχολιθίαση μπορεί να μην προκαλεί πάντα άμεσα συμπτώματα.
Όταν όμως ένας λίθος προκαλεί απόφραξη, μπορεί να εμφανιστούν:
- πόνος στο άνω δεξί ή κεντρικό μέρος της κοιλιάς,
- ναυτία ή έμετος,
- ίκτερος,
- σκούρα ούρα,
- ανοιχτόχρωμα κόπρανα,
- πυρετός ή ρίγος,
- συμπτώματα οξείας παγκρεατίτιδας.
Η ένταση και ο συνδυασμός των συμπτωμάτων εξαρτώνται από το αν η απόφραξη είναι μερική ή πλήρης και από το αν έχει προκληθεί φλεγμονή ή λοίμωξη.
Τι είναι ο αποφρακτικός ίκτερος;
Όταν ένας λίθος εμποδίζει τη δίοδο της χολής προς το έντερο, αυξάνεται η χολερυθρίνη στο αίμα.
Μπορεί τότε να εμφανιστεί:
- κιτρίνισμα στο δέρμα και στα μάτια,
- σκουρόχρωμα ούρα,
- ανοιχτόχρωμα κόπρανα,
- κνησμός.
Ο ίκτερος δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει λίθος στον χοληδόχο πόρο, καθώς έχει και άλλες πιθανές αιτίες. Χρειάζεται όμως διερεύνηση για να εντοπιστεί η αιτία της απόφραξης.
Τι είναι η χολαγγειίτιδα;
Η χολαγγειίτιδα είναι λοίμωξη των χοληφόρων και μπορεί να εμφανιστεί όταν ένας λίθος προκαλεί απόφραξη του χοληδόχου πόρου.
Πυρετός, ρίγος, κοιλιακός πόνος και ίκτερος αποτελούν συμπτώματα που χρειάζονται άμεση ιατρική αξιολόγηση.
Η χολαγγειίτιδα μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρή λοίμωξη και συχνά απαιτεί επείγουσα αποσυμφόρηση των χοληφόρων.
Μπορεί η χοληδοχολιθίαση να προκαλέσει παγκρεατίτιδα;
Ναι.
Ένας μικρός χολόλιθος μπορεί να μετακινηθεί προς το τελικό τμήμα του χοληδόχου πόρου και να παρεμποδίσει την περιοχή όπου παροχετεύεται και ο παγκρεατικός πόρος.
Αυτό μπορεί να προκαλέσει οξεία χολολιθιασική παγκρεατίτιδα, μία από τις σημαντικές επιπλοκές των λίθων των χοληφόρων.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Ο αρχικός έλεγχος μπορεί να περιλαμβάνει:
- αιματολογικές εξετάσεις,
- έλεγχο της ηπατικής λειτουργίας και της χολερυθρίνης,
- υπερηχογράφημα άνω κοιλίας.
Το υπερηχογράφημα μπορεί να δείξει πέτρες στη χοληδόχο κύστη ή διάταση του χοληδόχου πόρου, αλλά δεν εντοπίζει πάντα άμεσα έναν λίθο μέσα στον πόρο.
Όταν υπάρχει υποψία χοληδοχολιθίασης και το υπερηχογράφημα δεν έχει δείξει τον λίθο, μπορεί να χρειαστεί MRCP, δηλαδή μαγνητική χολαγγειοπαγκρεατογραφία. Αν παραμένει διαγνωστική αμφιβολία, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ενδοσκοπικό υπερηχογράφημα.
Τι είναι η MRCP;
Η MRCP είναι ειδική μαγνητική εξέταση που απεικονίζει τα χοληφόρα και τον παγκρεατικό πόρο.
Μπορεί να χρησιμοποιηθεί όταν υπάρχει υποψία λίθου στον χοληδόχο πόρο, ιδιαίτερα όταν:
- οι ηπατικές εξετάσεις είναι παθολογικές,
- ο χοληδόχος πόρος φαίνεται διατεταμένος,
- το απλό υπερηχογράφημα δεν έχει δείξει ξεκάθαρα τον λίθο.
Η MRCP είναι διαγνωστική εξέταση και δεν αφαιρεί τον λίθο.
Τι είναι η ERCP;
Η ERCP είναι ενδοσκοπική μέθοδος που χρησιμοποιείται κυρίως για τη θεραπεία προβλημάτων των χοληφόρων.
Το ενδοσκόπιο περνά από το στόμα μέχρι το δωδεκαδάκτυλο και ο γιατρός αποκτά πρόσβαση στο σημείο όπου καταλήγει ο χοληδόχος πόρος.
Με την ERCP μπορεί να γίνει διάνοιξη του στομίου του χοληδόχου πόρου και αφαίρεση των λίθων με ειδικά εργαλεία.
Χρειάζεται ERCP κάθε ασθενής με χοληδοχολιθίαση;
Όχι απαραίτητα με τον ίδιο τρόπο.
Ο χοληδόχος πόρος πρέπει να καθαριστεί από τους λίθους, αλλά αυτό μπορεί να γίνει:
- με ERCP πριν από το χειρουργείο,
- με ERCP κατά τη διάρκεια της ίδιας θεραπευτικής περιόδου,
- χειρουργικά κατά τη λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή, όταν υπάρχει η κατάλληλη εμπειρία και ένδειξη.
Η επιλογή εξαρτάται από την κλινική κατάσταση, τα ευρήματα και την εμπειρία της ιατρικής ομάδας.
Αν αφαιρεθεί ο λίθος με ERCP, χρειάζεται να αφαιρεθεί και η χοληδόχος κύστη;
Στις περισσότερες περιπτώσεις όπου οι λίθοι προέρχονται από τη χοληδόχο κύστη, η αντιμετώπιση δεν ολοκληρώνεται μόνο με την αφαίρεση του λίθου από τον χοληδόχο πόρο.
Οι κατευθυντήριες οδηγίες συστήνουν καθαρισμό του χοληδόχου πόρου και λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή, ώστε να αντιμετωπιστεί και η πηγή των λίθων.
Τι γίνεται αν ο λίθος δεν μπορεί να αφαιρεθεί με ERCP;
Ορισμένοι λίθοι μπορεί να είναι μεγάλοι, πολλαπλοί ή δύσκολα προσβάσιμοι.
Αν δεν είναι δυνατή η πλήρης αφαίρεσή τους κατά την αρχική ERCP, μπορεί να τοποθετηθεί προσωρινό stent στον χοληδόχο πόρο, ώστε να εξασφαλιστεί η παροχέτευση της χολής μέχρι να πραγματοποιηθεί οριστική αφαίρεση του λίθου.
Η τοποθέτηση stent δεν αποτελεί οριστική θεραπεία όταν παραμένει ο λίθος.
Χρειάζεται θεραπεία αν δεν έχω συμπτώματα;
Η ύπαρξη λίθου στον κοινό χοληδόχο πόρο αντιμετωπίζεται διαφορετικά από έναν τυχαίο ασυμπτωματικό λίθο μέσα στη χοληδόχο κύστη.
Οι NICE και ESGE συστήνουν αφαίρεση των λίθων του χοληδόχου πόρου ακόμη και όταν δεν προκαλούν συμπτώματα, εφόσον ο ασθενής είναι κατάλληλος για την παρέμβαση.
Αυτό γίνεται επειδή ο λίθος μπορεί στο μέλλον να προκαλέσει απόφραξη, ίκτερο, λοίμωξη ή παγκρεατίτιδα.
Πότε η χοληδοχολιθίαση είναι επείγουσα;
Χρειάζεται άμεση αξιολόγηση όταν εμφανίζονται:
- υψηλός πυρετός ή ρίγος,
- ίκτερος,
- έντονος ή συνεχής κοιλιακός πόνος,
- επαναλαμβανόμενοι έμετοι,
- σημαντική αδυναμία ή επιδείνωση της γενικής κατάστασης.
Ιδιαίτερα όταν συνδυάζονται πυρετός, κοιλιακός πόνος και ίκτερος, πρέπει να αποκλειστεί η χολαγγειίτιδα.
Χοληδοχολιθίαση και Χειρουργική Αντιμετώπιση στον Βόλο
Η χοληδοχολιθίαση χρειάζεται σωστή εκτίμηση, καθώς ένας λίθος στον χοληδόχο πόρο μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές.
Η αντιμετώπιση συνήθως περιλαμβάνει καθαρισμό του χοληδόχου πόρου από τους λίθους και, όταν οι λίθοι προέρχονται από τη χοληδόχο κύστη, λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή.
Ο Κωνσταντίνος Μαραβέγιας, Γενικός Χειρουργός στον Βόλο, μπορεί να αξιολογήσει τα συμπτώματα και τις εξετάσεις και να οργανώσει τη χειρουργική αντιμετώπιση όπου υπάρχει σχετική ένδειξη.
Συχνές Ερωτήσεις για τη Χοληδοχολιθίαση
Είναι το ίδιο οι πέτρες στη χολή και στον χοληδόχο πόρο;
Όχι. Οι πέτρες στη χοληδόχο κύστη ονομάζονται χολολιθίαση. Όταν ένας λίθος βρίσκεται στον κοινό χοληδόχο πόρο, πρόκειται για χοληδοχολιθίαση.
Μπορεί να φύγει μόνος του ένας λίθος από τον χοληδόχο πόρο;
Μικροί λίθοι μπορεί περιστασιακά να περάσουν μόνοι τους στο έντερο. Όταν όμως έχει επιβεβαιωθεί χοληδοχολιθίαση, η συνήθης σύσταση είναι ο καθαρισμός του χοληδόχου πόρου λόγω του κινδύνου επιπλοκών.
Είναι επικίνδυνη η χοληδοχολιθίαση;
Μπορεί να γίνει επικίνδυνη αν προκαλέσει πλήρη απόφραξη, χολαγγειίτιδα ή οξεία παγκρεατίτιδα. Για αυτό η επιβεβαιωμένη παρουσία λίθων στον χοληδόχο πόρο χρειάζεται αντιμετώπιση.
Πονάει η ERCP;
Η ERCP πραγματοποιείται με καταστολή ή αναισθησία ανάλογα με την περίπτωση, ώστε ο ασθενής να είναι άνετος κατά τη διαδικασία. Μετά μπορεί να υπάρχει παροδική ενόχληση. Όπως κάθε επεμβατική πράξη, έχει συγκεκριμένους κινδύνους που συζητούνται πριν από την επέμβαση.
Μετά την ERCP χρειάζεται χειρουργείο;
Αν υπάρχει χολολιθίαση και οι λίθοι του χοληδόχου πόρου προέρχονται από τη χοληδόχο κύστη, συνήθως ακολουθεί λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος νέων επεισοδίων.
Μπορεί να ξαναδημιουργηθεί λίθος στον χοληδόχο πόρο;
Ναι, είναι δυνατό να εμφανιστούν ξανά λίθοι στα χοληφόρα, ακόμη και μετά από προηγούμενη αντιμετώπιση. Η πιθανότητα εξαρτάται από διάφορους παράγοντες και από την υποκείμενη κατάσταση των χοληφόρων.
Πόσο κοστίζει η αντιμετώπιση της χοληδοχολιθίασης;
Το κόστος εξαρτάται από τις εξετάσεις που απαιτούνται, το αν χρειάζεται ERCP και από τη χειρουργική αντιμετώπιση της χοληδόχου κύστης. Για συγκεκριμένη ενημέρωση μπορείτε να επικοινωνήσετε με τον Κωνσταντίνο Μαραβέγια, Γενικό Χειρουργό στον Βόλο.