Η μαστίτιδα είναι φλεγμονή του μαστού που προκαλεί συνήθως πόνο, πρήξιμο, θερμότητα και κοκκινίλα. Είναι συχνότερη κατά τον θηλασμό, μπορεί όμως να εμφανιστεί και σε γυναίκες που δεν θηλάζουν.
Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να δημιουργηθεί απόστημα μαστού, δηλαδή μια εντοπισμένη συλλογή πύου. Το απόστημα χρειάζεται διαφορετική αντιμετώπιση από μια απλή μαστίτιδα και συνήθως απαιτεί παροχέτευση.
Τι είναι η μαστίτιδα;
Η μαστίτιδα είναι φλεγμονή του ιστού του μαστού.
Κατά τον θηλασμό μπορεί να σχετίζεται με συσσώρευση γάλακτος και φλεγμονή, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις αναπτύσσεται και βακτηριακή λοίμωξη.
Συνήθως επηρεάζει τον έναν μαστό και τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν αρκετά γρήγορα.
Ποια είναι τα συμπτώματα της μαστίτιδας;
Τα συχνότερα συμπτώματα είναι:
- πόνος ή έντονη ευαισθησία στον μαστό,
- πρήξιμο,
- κοκκινίλα,
- αίσθημα θερμότητας στην περιοχή,
- σκληρία ή ψηλαφητή περιοχή,
- αίσθημα καύσου,
- πυρετός,
- ρίγη,
- κόπωση και αίσθημα αδιαθεσίας.
Ορισμένες γυναίκες μπορεί να εμφανίζουν συμπτώματα που μοιάζουν με γρίπη.
Γιατί εμφανίζεται κατά τον θηλασμό;
Η μαστίτιδα είναι ιδιαίτερα συχνή στις γυναίκες που θηλάζουν.
Μπορεί να ευνοηθεί όταν το γάλα δεν απομακρύνεται αποτελεσματικά από τον μαστό, για παράδειγμα λόγω:
- δυσκολίας στη σωστή τοποθέτηση του μωρού,
- μεγάλων διαστημάτων μεταξύ των θηλασμών,
- απότομης αλλαγής στη συχνότητα των γευμάτων,
- πίεσης στον μαστό από πολύ στενά ρούχα ή σουτιέν,
- υπερπαραγωγής γάλακτος.
Η φλεγμονή δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει από την αρχή βακτηριακή λοίμωξη.
Μπορεί να εμφανιστεί μαστίτιδα χωρίς θηλασμό;
Ναι.
Η μαστίτιδα μπορεί να εμφανιστεί και σε γυναίκες που δεν θηλάζουν και, σπανιότερα, σε άνδρες.
Παράγοντες που μπορεί να σχετίζονται με μη γαλουχική μαστίτιδα είναι:
- κάπνισμα,
- τραυματισμός ή βλάβη της θηλής,
- piercing στη θηλή,
- σακχαρώδης διαβήτης,
- εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα,
- προηγούμενες επεμβάσεις ή εμφυτεύματα μαστού.
Η μαστίτιδα που εμφανίζεται χωρίς θηλασμό, ιδιαίτερα όταν επιμένει ή επανέρχεται, χρειάζεται προσεκτικότερο έλεγχο.
Τι είναι το απόστημα μαστού;
Το απόστημα μαστού είναι μια εντοπισμένη κοιλότητα μέσα στον μαστό που περιέχει πύον.
Μπορεί να δημιουργηθεί ως επιπλοκή μιας λοίμωξης ή μαστίτιδας.
Συχνά προκαλεί:
- επώδυνο ογκίδιο,
- έντονο πρήξιμο,
- κοκκινίλα και θερμότητα,
- πυρετό,
- ρίγη,
- γενική αδιαθεσία.
Η περιοχή μπορεί να γίνει ιδιαίτερα ευαίσθητη και ο πόνος να επιδεινώνεται όσο αυξάνεται η συλλογή.
Μαστίτιδα και απόστημα είναι το ίδιο;
Όχι.
Η μαστίτιδα είναι φλεγμονή του μαστού.
Το απόστημα είναι μια οργανωμένη συλλογή πύου που έχει δημιουργηθεί μέσα στον μαστό.
Μια μαστίτιδα μπορεί να αντιμετωπιστεί χωρίς να δημιουργηθεί απόστημα. Αν όμως σχηματιστεί συλλογή πύου, τα αντιβιοτικά από μόνα τους μπορεί να μην αρκούν.
Πώς καταλαβαίνω αν έχει δημιουργηθεί απόστημα;
Η πιθανότητα αποστήματος αυξάνεται όταν υπάρχει ένα συγκεκριμένο επώδυνο και πρησμένο ογκίδιο, ιδιαίτερα αν η μαστίτιδα δεν βελτιώνεται όπως αναμένεται.
Το υπερηχογράφημα μαστού μπορεί να δείξει αν έχει σχηματιστεί συλλογή υγρού ή πύου και να βοηθήσει στον σχεδιασμό της θεραπείας.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η διάγνωση ξεκινά με το ιστορικό και την εξέταση του μαστού.
Ο γιατρός αξιολογεί:
- τη θέση και την έκταση της φλεγμονής,
- την παρουσία ψηλαφητής μάζας,
- αν υπάρχει πυρετός,
- αν η γυναίκα θηλάζει,
- πόσο γρήγορα εμφανίστηκαν τα συμπτώματα,
- αν έχουν προηγηθεί παρόμοια επεισόδια.
Όταν υπάρχει υποψία αποστήματος, συνήθως πραγματοποιείται υπερηχογράφημα.
Σε υποτροπιάζουσες, ασυνήθιστες ή μη γαλουχικές περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί περαιτέρω διερεύνηση.
Πώς αντιμετωπίζεται η μαστίτιδα;
Η θεραπεία εξαρτάται από την αιτία και τη βαρύτητα των συμπτωμάτων.
Στη μαστίτιδα που σχετίζεται με τον θηλασμό μπορεί να βοηθήσουν:
- συνέχιση του θηλασμού ανάλογα με τις ανάγκες του μωρού,
- σωστή τοποθέτηση και προσκόλληση του μωρού στον μαστό,
- αποφυγή υπερβολικής άντλησης γάλακτος,
- ξεκούραση,
- επαρκής πρόσληψη υγρών,
- κρύες κομπρέσες για τον πόνο και το πρήξιμο,
- κατάλληλα παυσίπονα όταν επιτρέπονται.
Έντονο μασάζ ή δυνατή πίεση στον φλεγμονώδη μαστό πρέπει να αποφεύγονται.
Χρειάζεται πάντα αντιβίωση;
Όχι κάθε φλεγμονή του μαστού χρειάζεται αντιβιοτικό.
Αν όμως υπάρχει υποψία βακτηριακής λοίμωξης, τα συμπτώματα επιδεινώνονται ή δεν παρουσιάζουν βελτίωση, μπορεί να χρειαστεί αντιβιοτική αγωγή.
Η επιλογή του αντιβιοτικού γίνεται με βάση την κλινική εικόνα, το ιστορικό, πιθανές αλλεργίες και το αν η γυναίκα θηλάζει.
Σε υποτροπές ή όταν η θεραπεία δεν έχει αποτέλεσμα μπορεί να χρειαστεί καλλιέργεια.
Πρέπει να σταματήσει ο θηλασμός;
Συνήθως όχι.
Στις περισσότερες περιπτώσεις μαστίτιδας ο θηλασμός μπορεί να συνεχιστεί. Η απότομη διακοπή μπορεί να αυξήσει τη συσσώρευση γάλακτος και να επιδεινώσει τα συμπτώματα.
Αν ο θηλασμός είναι πολύ επώδυνος, μπορεί να χρειαστεί προσωρινά ήπια άντληση της ποσότητας που χρειάζεται το μωρό.
Οι οδηγίες προσαρμόζονται όταν υπάρχει συγκεκριμένη επιπλοκή ή θεραπεία.
Πώς αντιμετωπίζεται το απόστημα μαστού;
Όταν έχει δημιουργηθεί απόστημα, βασικός στόχος είναι η παροχέτευση του πύου.
Ανάλογα με το μέγεθος, τη θέση και τα χαρακτηριστικά του μπορεί να γίνει:
- παρακέντηση με βελόνα, συχνά υπό υπερηχογραφική καθοδήγηση,
- επαναλαμβανόμενη παρακέντηση αν χρειαστεί,
- τοποθέτηση μικρού καθετήρα σε επιλεγμένες περιπτώσεις,
- χειρουργική διάνοιξη και παροχέτευση.
Παράλληλα μπορεί να χρειαστεί αντιβιοτική θεραπεία.
Αρκεί η αντιβίωση για ένα απόστημα;
Όχι πάντα.
Όταν έχει ήδη δημιουργηθεί οργανωμένη συλλογή πύου, η αντιβίωση μπορεί να μην εισχωρεί επαρκώς στο εσωτερικό της.
Για αυτό η παροχέτευση αποτελεί συχνά βασικό μέρος της θεραπείας.
Η παρακέντηση γίνεται με αναισθησία;
Η παροχέτευση μπορεί να πραγματοποιηθεί με τοπική αναισθησία.
Με τη βοήθεια υπερήχου μπορεί να εντοπιστεί η συλλογή και να αφαιρεθεί το πύον με βελόνα.
Σε ορισμένα αποστήματα χρειάζονται περισσότερες από μία παρακεντήσεις μέχρι να υποχωρήσει πλήρως η συλλογή.
Πότε χρειάζεται χειρουργική διάνοιξη;
Η χειρουργική παροχέτευση μπορεί να χρειαστεί όταν:
- το απόστημα είναι μεγάλο ή σύνθετο,
- υπάρχουν πολλαπλές κοιλότητες,
- η παρακέντηση δεν έχει επαρκές αποτέλεσμα,
- η συλλογή επανεμφανίζεται,
- υπάρχουν προβλήματα στο δέρμα πάνω από το απόστημα,
- η κλινική εικόνα απαιτεί πιο άμεση αντιμετώπιση.
Η επιλογή γίνεται μετά την εξέταση και τον απεικονιστικό έλεγχο.
Μπορεί το απόστημα να ξαναεμφανιστεί;
Ναι.
Υποτροπές μπορεί να συμβούν, ιδιαίτερα σε μη γαλουχικά αποστήματα ή όταν υπάρχει υποκείμενος παράγοντας που δεν έχει αντιμετωπιστεί.
Επαναλαμβανόμενα αποστήματα γύρω από τη θηλή μπορεί να σχετίζονται με χρόνια φλεγμονή των πόρων και χρειάζονται πιο ολοκληρωμένη διερεύνηση.
Έχει σχέση το κάπνισμα με τα αποστήματα μαστού;
Ναι, ιδιαίτερα στα μη γαλουχικά περιθηλαία αποστήματα.
Το κάπνισμα συνδέεται με φλεγμονή των πόρων πίσω από τη θηλή και αυξημένη πιθανότητα υποτροπών.
Σε τέτοιες περιπτώσεις η διακοπή του καπνίσματος αποτελεί σημαντικό μέρος της αντιμετώπισης.
Μπορεί η μαστίτιδα να είναι καρκίνος;
Η συνηθισμένη μαστίτιδα δεν είναι καρκίνος.
Υπάρχει όμως μια σπάνια μορφή καρκίνου, ο φλεγμονώδης καρκίνος του μαστού, που μπορεί να προκαλέσει κοκκινίλα, πρήξιμο και αλλαγές στο δέρμα και να μοιάζει αρχικά με φλεγμονή.
Για αυτό μια «μαστίτιδα» που εμφανίζεται χωρίς θηλασμό, δεν βελτιώνεται με την κατάλληλη θεραπεία ή παρουσιάζει ασυνήθιστα χαρακτηριστικά χρειάζεται περαιτέρω έλεγχο.
Πότε πρέπει να απευθυνθώ άμεσα σε γιατρό;
Χρειάζεται άμεση αξιολόγηση όταν υπάρχει:
- έντονος ή αυξανόμενος πόνος,
- επώδυνο πρήξιμο ή ογκίδιο,
- υψηλός πυρετός ή ρίγη,
- γρήγορη επέκταση της κοκκινίλας,
- πύον,
- έντονη αδυναμία ή γενική επιδείνωση,
- συμπτώματα που δεν βελτιώνονται παρά τη θεραπεία.
Ένα απόστημα δεν πρέπει να πιέζεται ή να επιχειρείται να ανοιχτεί στο σπίτι.
Μαστίτιδα και Απόστημα Μαστού στον Βόλο
Η μαστίτιδα και το απόστημα μαστού χρειάζονται διαφορετική αντιμετώπιση. Όταν υπάρχει υποψία συλλογής πύου, το υπερηχογράφημα μπορεί να επιβεβαιώσει τη διάγνωση και να καθοδηγήσει την κατάλληλη θεραπεία.
Ο Κωνσταντίνος Μαραβέγιας, Γενικός Χειρουργός στον Βόλο, πραγματοποιεί αξιολόγηση παθήσεων του μαστού και χειρουργική αντιμετώπιση αποστημάτων όταν απαιτείται παροχέτευση.
Αν υπάρχει επώδυνο πρήξιμο, κοκκινίλα, πυρετός ή ψηλαφητή μάζα στον μαστό, μπορείτε να επικοινωνήσετε με το ιατρείο για αξιολόγηση.
Συχνές Ερωτήσεις για τη Μαστίτιδα και το Απόστημα Μαστού
Η μαστίτιδα είναι πάντα λοίμωξη;
Όχι. Ιδιαίτερα κατά τον θηλασμό μπορεί να ξεκινήσει ως φλεγμονή που σχετίζεται με τη συσσώρευση γάλακτος. Σε ορισμένες περιπτώσεις αναπτύσσεται στη συνέχεια βακτηριακή λοίμωξη.
Πώς καταλαβαίνω ότι η μαστίτιδα έγινε απόστημα;
Ένα επίμονο, έντονα επώδυνο και πρησμένο ογκίδιο, ιδιαίτερα όταν δεν υπάρχει η αναμενόμενη βελτίωση με τη θεραπεία, δημιουργεί υποψία αποστήματος. Η διάγνωση επιβεβαιώνεται συνήθως με υπερηχογράφημα.
Μπορώ να θηλάσω αν έχω μαστίτιδα;
Στις περισσότερες περιπτώσεις ναι. Η συνέχιση του θηλασμού συνήθως συνιστάται και η απότομη διακοπή μπορεί να επιδεινώσει τη συσσώρευση γάλακτος.
Μπορώ να θηλάσω αν έχω απόστημα;
Συχνά ο θηλασμός μπορεί να συνεχιστεί και κατά τη θεραπεία ενός αποστήματος. Οι ακριβείς οδηγίες εξαρτώνται από τη θέση του αποστήματος, τη διαδικασία παροχέτευσης και τη θεραπεία που χρησιμοποιείται.
Μπορεί να φύγει ένα απόστημα μόνο με αντιβίωση;
Ένα σχηματισμένο απόστημα συχνά χρειάζεται παροχέτευση εκτός από την κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή. Το υπερηχογράφημα βοηθά να καθοριστεί η κατάλληλη αντιμετώπιση.
Μπορεί να πάθει μαστίτιδα μια γυναίκα που δεν έχει γεννήσει;
Ναι. Η μαστίτιδα και τα αποστήματα μπορούν να εμφανιστούν και εκτός θηλασμού. Σε αυτές τις περιπτώσεις χρειάζεται να αναζητηθεί η αιτία και να αποκλειστούν άλλες παθήσεις.
Γιατί εμφανίζεται ξανά το απόστημα στο ίδιο σημείο;
Οι επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις μπορεί να σχετίζονται με υποκείμενη φλεγμονή των πόρων, κάπνισμα ή άλλους παράγοντες. Οι υποτροπές χρειάζονται διερεύνηση και όχι απλώς επαναλαμβανόμενη χορήγηση αντιβίωσης.
Πόσο κοστίζει η αντιμετώπιση ενός αποστήματος μαστού;
Το κόστος εξαρτάται από τον έλεγχο που απαιτείται και από το αν η αντιμετώπιση γίνει με παρακέντηση, παροχέτευση ή χειρουργική διάνοιξη. Για συγκεκριμένες πληροφορίες μπορείτε να επικοινωνήσετε με τον Κωνσταντίνο Μαραβέγια, Γενικό Χειρουργό στον Βόλο.