Η εκκολπωμάτωση είναι η παρουσία μικρών θυλάκων, των εκκολπωμάτων, στο τοίχωμα του παχέος εντέρου. Είναι πολύ συχνή, ιδιαίτερα όσο αυξάνεται η ηλικία, και στους περισσότερους ανθρώπους δεν προκαλεί συμπτώματα.
Η εκκολπωμάτωση δεν είναι το ίδιο με την εκκολπωματίτιδα. Εκκολπωματίτιδα έχουμε όταν ένα ή περισσότερα εκκολπώματα παρουσιάσουν φλεγμονή, κατάσταση που μπορεί να προκαλέσει έντονο κοιλιακό πόνο και, σε ορισμένες περιπτώσεις, σοβαρές επιπλοκές.
Τι είναι τα εκκολπώματα;
Τα εκκολπώματα είναι μικρές προσεκβολές που σχηματίζονται προς τα έξω από το τοίχωμα του παχέος εντέρου.
Εμφανίζονται συχνότερα στο σιγμοειδές, δηλαδή στο τελευταίο τμήμα του παχέος εντέρου πριν από το ορθό.
Η ύπαρξή τους ονομάζεται εκκολπωμάτωση.
Πολλοί άνθρωποι μαθαίνουν ότι έχουν εκκολπώματα τυχαία, κατά τη διάρκεια κολονοσκόπησης ή αξονικής τομογραφίας που πραγματοποιήθηκε για διαφορετικό λόγο.
Είναι επικίνδυνη η εκκολπωμάτωση;
Στις περισσότερες περιπτώσεις, όχι.
Η απλή εκκολπωμάτωση μπορεί να υπάρχει για χρόνια χωρίς να προκαλέσει κανένα πρόβλημα.
Σε ένα μέρος των ασθενών όμως μπορεί να εμφανιστούν επιπλοκές, με συχνότερη την εκκολπωματίτιδα.
Μπορεί επίσης να παρουσιαστεί αιμορραγία από εκκόλπωμα, η οποία δεν είναι το ίδιο πράγμα με την εκκολπωματίτιδα.
Ποια είναι η διαφορά μεταξύ εκκολπωμάτωσης και εκκολπωματίτιδας;
Η διαφορά είναι σημαντική:
Εκκολπωμάτωση σημαίνει ότι υπάρχουν εκκολπώματα στο παχύ έντερο.
Εκκολπωματίτιδα σημαίνει ότι ένα ή περισσότερα από αυτά έχουν παρουσιάσει φλεγμονή.
Επομένως, κάποιος μπορεί να έχει εκκολπωμάτωση χωρίς να έχει ποτέ πάθει εκκολπωματίτιδα.
Ποια συμπτώματα προκαλεί η εκκολπωμάτωση;
Οι περισσότεροι άνθρωποι με απλή εκκολπωμάτωση δεν έχουν συμπτώματα.
Όταν υπάρχουν ενοχλήματα μπορεί να εμφανίζονται:
- πόνος ή δυσφορία στην κοιλιά,
- φούσκωμα,
- αλλαγές στις κενώσεις,
- δυσκοιλιότητα ή διάρροια.
Τα συμπτώματα αυτά δεν είναι ειδικά για την εκκολπωμάτωση και μπορεί να οφείλονται σε πολλές διαφορετικές παθήσεις του πεπτικού.
Ποια είναι τα συμπτώματα της εκκολπωματίτιδας;
Η εκκολπωματίτιδα συνήθως προκαλεί πιο έντονα συμπτώματα.
Μπορεί να εμφανιστούν:
- σταθερός κοιλιακός πόνος, συχνότερα χαμηλά αριστερά,
- ευαισθησία στην κοιλιά,
- πυρετός,
- ναυτία ή έμετος,
- δυσκοιλιότητα ή διάρροια,
- φούσκωμα.
Ο πόνος μπορεί να ξεκινήσει σχετικά ξαφνικά ή να επιδεινώνεται μέσα σε μερικές ημέρες.
Πότε ο πόνος χρειάζεται άμεσο έλεγχο;
Άμεση ιατρική αξιολόγηση χρειάζεται όταν υπάρχει:
- έντονος ή συνεχώς επιδεινούμενος κοιλιακός πόνος,
- υψηλός πυρετός,
- επαναλαμβανόμενοι έμετοι,
- μεγάλη διάταση της κοιλιάς,
- αδυναμία αποβολής αερίων ή κοπράνων,
- σημαντική αιμορραγία από το έντερο,
- έντονη αδυναμία ή τάση λιποθυμίας.
Τα συμπτώματα μπορεί να υποδηλώνουν επιπλεγμένη εκκολπωματίτιδα, απόφραξη, διάτρηση ή σημαντική αιμορραγία.
Γιατί δημιουργούνται τα εκκολπώματα;
Η δημιουργία εκκολπωμάτων σχετίζεται με αλλαγές που συμβαίνουν με την πάροδο του χρόνου στο τοίχωμα και στην κινητικότητα του παχέος εντέρου.
Παράγοντες που έχουν συσχετιστεί με μεγαλύτερο κίνδυνο εκκολπωματικής νόσου και επιπλοκών περιλαμβάνουν:
- την ηλικία,
- την παχυσαρκία,
- το κάπνισμα,
- τη μειωμένη σωματική δραστηριότητα,
- διατροφικές συνήθειες με χαμηλή πρόσληψη φυτικών ινών και υψηλή κατανάλωση κόκκινου κρέατος.
Η εκκολπωμάτωση δεν οφείλεται απαραίτητα σε έναν μόνο παράγοντα.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η απλή εκκολπωμάτωση μπορεί να εντοπιστεί κατά τη διάρκεια κολονοσκόπησης ή άλλης απεικονιστικής εξέτασης.
Όταν υπάρχει υποψία οξείας εκκολπωματίτιδας, η αξονική τομογραφία κοιλίας είναι ιδιαίτερα χρήσιμη, καθώς μπορεί να δείξει:
- τη φλεγμονή,
- την έκταση της νόσου,
- πιθανό απόστημα,
- διάτρηση,
- άλλες επιπλοκές.
Η εξέταση που χρειάζεται επιλέγεται ανάλογα με τα συμπτώματα και την κατάσταση του ασθενούς.
Γίνεται κολονοσκόπηση κατά τη διάρκεια της εκκολπωματίτιδας;
Στην οξεία φάση μιας έντονης εκκολπωματίτιδας η κολονοσκόπηση συνήθως αποφεύγεται.
Μετά την υποχώρηση της φλεγμονής μπορεί να προγραμματιστεί κολονοσκόπηση όταν υπάρχει σχετική ένδειξη, ώστε να αξιολογηθεί το παχύ έντερο και να αποκλειστούν άλλες παθήσεις που μπορούν να δώσουν παρόμοια εικόνα.
Πώς αντιμετωπίζεται η απλή εκκολπωμάτωση;
Αν τα εκκολπώματα ανακαλυφθούν τυχαία και δεν προκαλούν προβλήματα, συνήθως δεν χρειάζεται ειδική θεραπεία ή χειρουργείο.
Η γενικότερη φροντίδα του εντέρου περιλαμβάνει:
- ισορροπημένη διατροφή,
- επαρκή πρόσληψη φυτικών ινών,
- επαρκή πρόσληψη υγρών,
- τακτική σωματική δραστηριότητα,
- διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους.
Η διατροφή προσαρμόζεται ανάλογα με τις ανάγκες και τα συμπτώματα του κάθε ασθενούς.
Πρέπει να αποφεύγω ξηρούς καρπούς και σπόρους;
Όχι ως γενικό κανόνα.
Η παλαιότερη συμβουλή ότι οι άνθρωποι με εκκολπώματα πρέπει να αποφεύγουν ξηρούς καρπούς, σπόρους, ποπ κορν ή τροφές με μικρούς σπόρους δεν υποστηρίζεται από τα σημερινά δεδομένα.
Δεν χρειάζεται να αποκλείονται αυτές οι τροφές μόνο και μόνο επειδή υπάρχει εκκολπωμάτωση, εκτός αν κάποια συγκεκριμένη τροφή προκαλεί προσωπικά ενοχλήματα.
Χρειάζονται αντιβιοτικά στην εκκολπωματίτιδα;
Όχι σε κάθε περίπτωση.
Σε επιλεγμένους ασθενείς με ήπια, μη επιπλεγμένη εκκολπωματίτιδα και χωρίς σημαντικούς παράγοντες κινδύνου, μπορεί να μην απαιτούνται αντιβιοτικά.
Αντίθετα, αντιβιοτική θεραπεία μπορεί να χρειαστεί όταν η νόσος είναι πιο σοβαρή, υπάρχουν επιπλοκές ή ο ασθενής έχει παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο.
Η απόφαση λαμβάνεται μετά από ιατρική αξιολόγηση.
Τι είναι το απόστημα από εκκολπωματίτιδα;
Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να δημιουργηθεί συλλογή πύου κοντά στο φλεγμαίνον τμήμα του εντέρου.
Ένα μικρό απόστημα μπορεί να αντιμετωπιστεί συντηρητικά σε επιλεγμένους ασθενείς.
Μεγαλύτερες ή πιο σύνθετες συλλογές μπορεί να χρειαστούν διαδερμική παροχέτευση, δηλαδή τοποθέτηση καθετήρα με απεικονιστική καθοδήγηση.
Αν η συντηρητική αντιμετώπιση αποτύχει ή η κατάσταση του ασθενούς επιδεινωθεί, μπορεί να χρειαστεί χειρουργείο.
Ποιες άλλες επιπλοκές μπορεί να προκαλέσει;
Η εκκολπωματίτιδα μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να προκαλέσει:
- απόστημα,
- διάτρηση του εντέρου,
- περιτονίτιδα,
- στένωση του εντέρου,
- εντερική απόφραξη,
- συρίγγιο προς γειτονικά όργανα.
Ένα συρίγγιο μπορεί, για παράδειγμα, να δημιουργηθεί μεταξύ του παχέος εντέρου και της ουροδόχου κύστης.
Πότε χρειάζεται χειρουργείο;
Η παρουσία εκκολπωμάτων από μόνη της δεν αποτελεί λόγο για χειρουργείο.
Επέμβαση μπορεί να χρειαστεί όταν υπάρχει:
- διάτρηση με περιτονίτιδα,
- επιπλοκή που δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί συντηρητικά,
- απόστημα που δεν ελέγχεται με την κατάλληλη θεραπεία,
- στένωση και απόφραξη,
- συρίγγιο,
- επαναλαμβανόμενη ή επίμονη νόσος που επηρεάζει σημαντικά τη ζωή του ασθενούς.
Η απόφαση για προγραμματισμένη επέμβαση δεν βασίζεται απλώς στον αριθμό των επεισοδίων εκκολπωματίτιδας. Εξετάζονται η βαρύτητα των επεισοδίων, οι επιπλοκές, τα συμπτώματα και η συνολική κατάσταση του ασθενούς.
Τι χειρουργείο γίνεται;
Όταν η νόσος εντοπίζεται στο σιγμοειδές, η συνηθέστερη επέμβαση είναι η σιγμοειδεκτομή.
Αφαιρείται το πάσχον τμήμα του παχέος εντέρου και, όταν οι συνθήκες το επιτρέπουν, τα υγιή άκρα ενώνονται ξανά με αναστόμωση.
Σε προγραμματισμένες περιπτώσεις η επέμβαση μπορεί να πραγματοποιηθεί λαπαροσκοπικά σε κατάλληλους ασθενείς.
Θα χρειαστώ κολοστομία;
Όχι απαραίτητα.
Στις προγραμματισμένες επεμβάσεις είναι συχνά δυνατό να αφαιρεθεί το πάσχον τμήμα και να πραγματοποιηθεί αναστόμωση χωρίς μόνιμη στομία.
Σε μια επείγουσα επέμβαση με σοβαρή περιτονίτιδα, διάτρηση ή ασταθή κατάσταση του ασθενούς, μπορεί να χρειαστεί προσωρινή ή σε ορισμένες περιπτώσεις μόνιμη στομία.
Η απόφαση εξαρτάται από τα ευρήματα και την ασφάλεια του ασθενούς.
Μπορεί να ξαναπάθω εκκολπωματίτιδα;
Ναι. Μετά από ένα επεισόδιο υπάρχει πιθανότητα να εμφανιστεί νέο.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε ασθενής με δεύτερο ή τρίτο επεισόδιο πρέπει αυτομάτως να χειρουργηθεί.
Η ανάγκη για προγραμματισμένη επέμβαση αξιολογείται ξεχωριστά, ανάλογα με τη συχνότητα και τη βαρύτητα των επεισοδίων, τις επιπλοκές και το πόσο επηρεάζουν την καθημερινότητα.
Εκκολπωμάτωση και Εκκολπωματίτιδα στον Βόλο
Η απλή εκκολπωμάτωση συνήθως δεν χρειάζεται χειρουργική θεραπεία. Όταν όμως εμφανιστεί εκκολπωματίτιδα με επαναλαμβανόμενα επεισόδια ή επιπλοκές, μπορεί να χρειαστεί χειρουργική αξιολόγηση.
Ο Κωνσταντίνος Μαραβέγιας, Γενικός Χειρουργός στον Βόλο, πραγματοποιεί αξιολόγηση και χειρουργική αντιμετώπιση της εκκολπωματικής νόσου όταν υπάρχει σχετική ένδειξη, με επιλογή της κατάλληλης μεθόδου ανάλογα με την περίπτωση.
Συχνές Ερωτήσεις για την Εκκολπωμάτωση
Η εκκολπωμάτωση είναι καρκίνος;
Όχι. Τα εκκολπώματα δεν είναι καρκίνος. Ορισμένα συμπτώματα όμως μπορεί να μοιάζουν με εκείνα άλλων παθήσεων του παχέος εντέρου, γι’ αυτό όταν υπάρχει ένδειξη χρειάζεται κατάλληλος έλεγχος.
Μπορούν τα εκκολπώματα να εξαφανιστούν;
Τα εκκολπώματα που έχουν ήδη σχηματιστεί συνήθως παραμένουν. Ο στόχος είναι να περιοριστεί ο κίνδυνος συμπτωμάτων και επιπλοκών και να αντιμετωπιστούν σωστά αν εμφανιστούν.
Η εκκολπωμάτωση προκαλεί πάντα εκκολπωματίτιδα;
Όχι. Πολλοί άνθρωποι έχουν εκκολπώματα σε όλη τους τη ζωή χωρίς να εμφανίσουν ποτέ φλεγμονή.
Μπορώ να τρώω ξηρούς καρπούς;
Ναι. Δεν υπάρχει γενική σύσταση να αποφεύγονται οι ξηροί καρποί, οι σπόροι ή το ποπ κορν μόνο και μόνο επειδή υπάρχουν εκκολπώματα.
Κάθε εκκολπωματίτιδα χρειάζεται αντιβίωση;
Όχι. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις ήπιας και μη επιπλεγμένης εκκολπωματίτιδας μπορεί να αντιμετωπιστεί χωρίς αντιβιοτικά. Η απόφαση πρέπει να λαμβάνεται από τον γιατρό μετά την αξιολόγηση της κατάστασης.
Μετά από πόσα επεισόδια χρειάζεται χειρουργείο;
Δεν υπάρχει πλέον ένας συγκεκριμένος αριθμός επεισοδίων που να σημαίνει αυτόματα χειρουργείο. Η απόφαση βασίζεται στη βαρύτητα της νόσου, στις επιπλοκές, στη συχνότητα των συμπτωμάτων και στο πώς επηρεάζεται η ζωή του ασθενούς.
Πόσο κοστίζει το χειρουργείο για εκκολπωματική νόσο;
Το κόστος εξαρτάται από το είδος της επέμβασης, τη χειρουργική προσέγγιση και τις ανάγκες νοσηλείας. Για συγκεκριμένες πληροφορίες μπορείτε να επικοινωνήσετε με τον Κωνσταντίνο Μαραβέγια, Γενικό Χειρουργό στον Βόλο.