Η παγκρεατίτιδα είναι φλεγμονή του παγκρέατος και μπορεί να εμφανιστεί ως οξεία ή χρόνια πάθηση. Η οξεία παγκρεατίτιδα εμφανίζεται ξαφνικά και μπορεί να χρειαστεί άμεση νοσηλεία, ενώ η χρόνια παγκρεατίτιδα προκαλεί σταδιακά μόνιμες βλάβες στο πάγκρεας.
Ο έντονος πόνος ψηλά στην κοιλιά, ιδιαίτερα όταν αντανακλά προς την πλάτη και συνοδεύεται από ναυτία ή εμετούς, χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση.
Τι είναι η παγκρεατίτιδα;
Το πάγκρεας βρίσκεται πίσω από το στομάχι και έχει δύο βασικές λειτουργίες: παράγει ένζυμα που βοηθούν στην πέψη των τροφών και ορμόνες, όπως η ινσουλίνη, που συμμετέχουν στη ρύθμιση του σακχάρου.
Στην παγκρεατίτιδα τα παγκρεατικά ένζυμα προκαλούν βλάβη και φλεγμονή στον ίδιο τον αδένα. Η νόσος διακρίνεται κυρίως σε οξεία και χρόνια παγκρεατίτιδα.
Ποια είναι η διαφορά μεταξύ οξείας και χρόνιας παγκρεατίτιδας;
Η οξεία παγκρεατίτιδα εμφανίζεται ξαφνικά. Πολλοί ασθενείς αναρρώνουν μέσα σε λίγες ημέρες με την κατάλληλη θεραπεία, αλλά υπάρχουν και σοβαρές μορφές που μπορούν να προκαλέσουν σημαντικές επιπλοκές και παρατεταμένη νοσηλεία.
Η χρόνια παγκρεατίτιδα είναι μακροχρόνια πάθηση. Η φλεγμονή προκαλεί προοδευτική και μόνιμη βλάβη του παγκρέατος, η οποία μπορεί να επηρεάσει τόσο την πέψη όσο και τη ρύθμιση του σακχάρου.
Ποια είναι τα συμπτώματα της οξείας παγκρεατίτιδας;
Το χαρακτηριστικότερο σύμπτωμα είναι ο πόνος στο άνω μέρος της κοιλιάς.
Ο πόνος μπορεί:
- να ξεκινήσει ξαφνικά,
- να είναι έντονος και συνεχής,
- να αντανακλά προς την πλάτη,
- να επιδεινώνεται μετά το φαγητό ή με την κίνηση.
Μπορεί επίσης να υπάρχουν:
- ναυτία,
- έμετοι,
- πυρετός,
- ευαισθησία ή πρήξιμο της κοιλιάς,
- ταχυκαρδία.
Η οξεία παγκρεατίτιδα είναι σοβαρή κατάσταση και χρειάζεται αντιμετώπιση σε νοσοκομείο.
Πότε ο πόνος χρειάζεται άμεσο έλεγχο;
Ένας ξαφνικός και έντονος πόνος στο άνω μέρος της κοιλιάς που δεν υποχωρεί χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν συνυπάρχουν:
- συνεχείς έμετοι,
- πυρετός ή ρίγη,
- γρήγορος καρδιακός ρυθμός,
- δύσπνοια,
- ίκτερος,
- έντονη ευαισθησία ή επιδείνωση του κοιλιακού πόνου.
Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να σχετίζονται με σοβαρή παγκρεατίτιδα ή επιπλοκές της.
Τι προκαλεί παγκρεατίτιδα;
Οι πέτρες στη χολή και η μεγάλη κατανάλωση αλκοόλ αποτελούν δύο από τις συχνότερες αιτίες παγκρεατίτιδας.
Άλλες πιθανές αιτίες περιλαμβάνουν:
- πολύ υψηλά τριγλυκερίδια,
- αυξημένο ασβέστιο στο αίμα,
- ορισμένα φάρμακα,
- τραυματισμό της κοιλιάς,
- ορισμένες λοιμώξεις,
- γενετικές παθήσεις,
- απόφραξη του παγκρεατικού πόρου,
- επιπλοκή μετά από ERCP,
- ορισμένες παθήσεις ή όγκους του παγκρέατος.
Σε κάποιες περιπτώσεις δεν εντοπίζεται συγκεκριμένη αιτία και η παγκρεατίτιδα χαρακτηρίζεται ως ιδιοπαθής.
Πώς οι πέτρες στη χολή προκαλούν παγκρεατίτιδα;
Οι χολόλιθοι μπορούν να μετακινηθούν από τη χοληδόχο κύστη και να προκαλέσουν απόφραξη στην περιοχή όπου παροχετεύονται τα χοληφόρα και το πάγκρεας.
Αυτή η απόφραξη μπορεί να προκαλέσει φλεγμονή του παγκρέατος, η οποία ονομάζεται χολολιθιασική παγκρεατίτιδα.
Σε αυτή την περίπτωση δεν αρκεί μόνο να αντιμετωπιστεί το επεισόδιο της παγκρεατίτιδας. Πρέπει επίσης να αντιμετωπιστεί η αιτία, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος νέου επεισοδίου.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η διάγνωση βασίζεται στα συμπτώματα, την κλινική εξέταση, τις αιματολογικές εξετάσεις και, όταν χρειάζεται, τον απεικονιστικό έλεγχο.
Οι εξετάσεις αίματος μπορεί να περιλαμβάνουν μέτρηση παγκρεατικών ενζύμων, όπως η λιπάση και η αμυλάση, καθώς και έλεγχο για φλεγμονή, προβλήματα στα χοληφόρα, αυξημένα τριγλυκερίδια ή άλλες πιθανές αιτίες.
Ανάλογα με την περίπτωση μπορεί να χρειαστεί υπερηχογράφημα, αξονική ή μαγνητική τομογραφία.
Πώς αντιμετωπίζεται η οξεία παγκρεατίτιδα;
Η οξεία παγκρεατίτιδα αντιμετωπίζεται στο νοσοκομείο.
Η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει:
- ενδοφλέβια χορήγηση υγρών,
- αναλγητική αγωγή,
- διατροφική υποστήριξη,
- αντιμετώπιση πιθανής λοίμωξης όταν υπάρχει,
- θεραπεία της αιτίας που προκάλεσε την παγκρεατίτιδα.
Σε σοβαρότερες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί αντιμετώπιση επιπλοκών, όπως συλλογές υγρού, μολυσμένη νέκρωση ή απόφραξη των χοληφόρων.
Χρειάζεται χειρουργείο η παγκρεατίτιδα;
Όχι κάθε παγκρεατίτιδα χρειάζεται χειρουργείο.
Η χειρουργική ή επεμβατική αντιμετώπιση εξαρτάται από την αιτία και τις επιπλοκές.
Όταν η οξεία παγκρεατίτιδα προκαλείται από πέτρες στη χολή, μπορεί να χρειαστεί χολοκυστεκτομή, δηλαδή αφαίρεση της χοληδόχου κύστης, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος νέου επεισοδίου.
Σε σοβαρή παγκρεατίτιδα με επιπλοκές μπορεί να χρειαστούν ενδοσκοπικές, ακτινολογικές ή χειρουργικές παρεμβάσεις.
Πότε αφαιρείται η χοληδόχος κύστη μετά από παγκρεατίτιδα;
Όταν η αιτία είναι οι χολόλιθοι, η χοληδόχος κύστη μπορεί να χρειαστεί να αφαιρεθεί για να αποτραπεί νέο επεισόδιο.
Σε ήπια χολολιθιασική παγκρεατίτιδα, η χολοκυστεκτομή συνήθως πραγματοποιείται κατά την ίδια νοσηλεία, όταν η κατάσταση του ασθενούς το επιτρέπει. Σε σοβαρότερες μορφές μπορεί να χρειαστεί να καθυστερήσει μέχρι να αντιμετωπιστούν πρώτα οι επιπλοκές.
Πότε χρειάζεται ERCP;
Η ERCP είναι ενδοσκοπική διαδικασία που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αντιμετώπιση απόφραξης του χοληδόχου ή του παγκρεατικού πόρου.
Για παράδειγμα, μπορεί να χρησιμοποιηθεί όταν ένας χολόλιθος έχει μετακινηθεί και παραμένει στον χοληδόχο πόρο.
Δεν χρειάζεται ERCP κάθε ασθενής με χολολιθιασική παγκρεατίτιδα. Η ένδειξη καθορίζεται από τα κλινικά και απεικονιστικά ευρήματα.
Τι είναι η νεκρωτική παγκρεατίτιδα;
Σε σοβαρές μορφές οξείας παγκρεατίτιδας μπορεί να προκληθεί νέκρωση, δηλαδή καταστροφή τμήματος του παγκρεατικού ή του γύρω ιστού.
Η νέκρωση δεν σημαίνει ότι κάθε ασθενής χρειάζεται άμεσα ανοικτό χειρουργείο. Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την κατάσταση του ασθενούς και ιδιαίτερα από το αν η νεκρωμένη περιοχή έχει μολυνθεί ή προκαλεί άλλες επιπλοκές.
Όταν απαιτείται παρέμβαση, μπορεί να χρησιμοποιηθούν τεχνικές παροχέτευσης ή αφαίρεσης του νεκρωμένου ιστού.
Τι είναι η χρόνια παγκρεατίτιδα;
Η χρόνια παγκρεατίτιδα προκαλεί μακροχρόνια φλεγμονή και μόνιμη βλάβη στο πάγκρεας.
Μπορεί να προκαλεί:
- επαναλαμβανόμενο ή συνεχή κοιλιακό πόνο,
- πόνο που επιδεινώνεται μετά το φαγητό,
- διάρροια,
- λιπαρά και δύσοσμα κόπρανα,
- απώλεια βάρους,
- προβλήματα στην απορρόφηση των θρεπτικών συστατικών,
- σακχαρώδη διαβήτη.
Πώς αντιμετωπίζεται η χρόνια παγκρεατίτιδα;
Η αντιμετώπιση έχει στόχο τον έλεγχο του πόνου, τη διατήρηση της σωστής διατροφής και την αντιμετώπιση των προβλημάτων που δημιουργούνται από τη μειωμένη λειτουργία του παγκρέατος.
Μπορεί να χρειαστούν:
- φαρμακευτική αντιμετώπιση του πόνου,
- παγκρεατικά ένζυμα για καλύτερη πέψη,
- αντιμετώπιση του διαβήτη,
- ενδοσκοπική αντιμετώπιση απόφραξης ή λίθων στον παγκρεατικό πόρο,
- χειρουργική επέμβαση σε επιλεγμένες περιπτώσεις.
Η χειρουργική αντιμετώπιση μπορεί να χρησιμοποιηθεί όταν υπάρχει απόφραξη ή αυξημένη πίεση στον παγκρεατικό πόρο, επιπλοκές ή επίμονα προβλήματα που δεν ελέγχονται επαρκώς με άλλες θεραπείες.
Μπορεί η παγκρεατίτιδα να ξαναεμφανιστεί;
Ναι.
Μετά από ένα επεισόδιο οξείας παγκρεατίτιδας μπορεί να υπάρξει νέο επεισόδιο αν δεν αντιμετωπιστεί η αιτία.
Για παράδειγμα, όταν η παγκρεατίτιδα προκαλείται από χολόλιθους, η αντιμετώπιση της χολολιθίασης μειώνει τον κίνδυνο υποτροπής. Η αποφυγή αλκοόλ και η διακοπή του καπνίσματος είναι επίσης σημαντικές σε ασθενείς με παγκρεατίτιδα.
Παγκρεατίτιδα και Χειρουργική Αντιμετώπιση στον Βόλο
Η παγκρεατίτιδα μπορεί να έχει πολλές διαφορετικές αιτίες και η θεραπεία εξαρτάται από το αν πρόκειται για οξεία ή χρόνια μορφή και από τις επιπλοκές που έχουν εμφανιστεί.
Όταν η αιτία είναι η χολολιθίαση ή υπάρχει επιπλοκή που απαιτεί χειρουργική αντιμετώπιση, ο Κωνσταντίνος Μαραβέγιας, Γενικός Χειρουργός στον Βόλο, μπορεί να αξιολογήσει τα ευρήματα και να καθορίσει την κατάλληλη χειρουργική προσέγγιση.
Σε περίπτωση ξαφνικού και έντονου πόνου στο άνω μέρος της κοιλιάς, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από εμετούς, πυρετό, δύσπνοια ή ίκτερο, απαιτείται άμεση ιατρική αξιολόγηση.
Συχνές Ερωτήσεις για την Παγκρεατίτιδα
Είναι επικίνδυνη η παγκρεατίτιδα;
Μπορεί να είναι. Πολλά επεισόδια οξείας παγκρεατίτιδας υποχωρούν με την κατάλληλη νοσοκομειακή θεραπεία, αλλά οι σοβαρές μορφές μπορούν να προκαλέσουν νέκρωση, λοίμωξη και άλλες επικίνδυνες επιπλοκές.
Πού πονάει η παγκρεατίτιδα;
Ο πόνος εμφανίζεται συνήθως στο άνω μέρος της κοιλιάς και μπορεί να αντανακλά προς την πλάτη. Στην οξεία παγκρεατίτιδα είναι συχνά ξαφνικός και έντονος.
Οι πέτρες στη χολή μπορούν να προκαλέσουν παγκρεατίτιδα;
Ναι. Οι χολόλιθοι αποτελούν μία από τις συχνότερες αιτίες οξείας παγκρεατίτιδας. Ένας λίθος μπορεί να μετακινηθεί και να προκαλέσει απόφραξη στην περιοχή των χοληφόρων και του παγκρεατικού πόρου.
Αν η παγκρεατίτιδα προκλήθηκε από πέτρες, πρέπει να αφαιρεθεί η χολή;
Συχνά χρειάζεται χολοκυστεκτομή ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος νέου επεισοδίου. Ο χρόνος της επέμβασης εξαρτάται από τη βαρύτητα της παγκρεατίτιδας και την κατάσταση του ασθενούς.
Μπορεί η παγκρεατίτιδα να γίνει χρόνια;
Ναι. Επαναλαμβανόμενα επεισόδια και ορισμένοι παράγοντες μπορούν να οδηγήσουν σε χρόνια παγκρεατίτιδα και μόνιμη βλάβη του παγκρέατος.
Η χρόνια παγκρεατίτιδα προκαλεί διαβήτη;
Μπορεί. Η προοδευτική βλάβη του παγκρέατος μπορεί να επηρεάσει την παραγωγή ινσουλίνης και να οδηγήσει σε διαβήτη.
Πόσο κοστίζει η χειρουργική αντιμετώπιση της παγκρεατίτιδας;
Το κόστος εξαρτάται από την αιτία της παγκρεατίτιδας, τις εξετάσεις και το είδος της αντιμετώπισης που απαιτείται. Αν υπάρχει ένδειξη για χειρουργική επέμβαση, μπορείτε να επικοινωνήσετε με τον Κωνσταντίνο Μαραβέγια, Γενικό Χειρουργό στον Βόλο, για συγκεκριμένες πληροφορίες.