Μια πληγή στο πόδι που δεν κλείνει ή επανεμφανίζεται δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται απλώς με αλλαγές και επιθέματα. Μπορεί να πρόκειται για έλκος και, για να αντιμετωπιστεί σωστά, πρέπει πρώτα να βρεθεί η αιτία που εμποδίζει την επούλωσή του.
Τα έλκη στα κάτω άκρα μπορεί να σχετίζονται με προβλήματα στη φλεβική ή αρτηριακή κυκλοφορία, με τον σακχαρώδη διαβήτη ή με περισσότερους από έναν παράγοντες. Γι’ αυτό και δεν υπάρχει μία θεραπεία κατάλληλη για όλους.
Τι είναι το έλκος;
Έλκος ονομάζουμε μια ανοιχτή πληγή του δέρματος που δυσκολεύεται να επουλωθεί. Στα κάτω άκρα εμφανίζεται συνήθως στην κνήμη, γύρω από τον αστράγαλο ή στο πέλμα, ανάλογα με την αιτία που το προκαλεί.
Το σημαντικό δεν είναι μόνο να περιποιηθούμε την πληγή. Χρειάζεται να καταλάβουμε γιατί δεν επουλώνεται, ώστε η θεραπεία να στοχεύσει και στο πρόβλημα που βρίσκεται πίσω από αυτή.
Γιατί δημιουργούνται έλκη στα πόδια;
Δεν έχουν όλα τα έλκη την ίδια αιτία.
Τα συχνότερα είναι:
- Φλεβικά έλκη, που συνδέονται με χρόνια φλεβική ανεπάρκεια και αυξημένη πίεση στις φλέβες των ποδιών.
- Αρτηριακά έλκη, όταν η αιμάτωση του άκρου δεν είναι επαρκής.
- Διαβητικά ή νευροπαθητικά έλκη, τα οποία μπορεί να εμφανιστούν ιδιαίτερα στα πέλματα και σε σημεία που δέχονται πίεση.
- Μικτά έλκη, όταν συνυπάρχουν περισσότεροι από ένας παράγοντες.
Η διάκριση έχει μεγάλη σημασία, γιατί μια θεραπεία που είναι κατάλληλη για ένα φλεβικό έλκος μπορεί να μην είναι κατάλληλη για ένα αρτηριακό.
Πώς καταλαβαίνω ότι μια πληγή χρειάζεται έλεγχο;
Μια πληγή που επιμένει, μεγαλώνει ή επανεμφανίζεται χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.
Μπορεί επίσης να υπάρχουν:
- πρήξιμο στο πόδι,
- αλλαγές στο χρώμα ή την υφή του δέρματος,
- πόνος,
- υγρά από την πληγή,
- ερυθρότητα ή ερεθισμός γύρω από αυτή.
Ορισμένα έλκη, ιδιαίτερα σε άτομα με διαβήτη και μειωμένη αισθητικότητα, μπορεί να μην προκαλούν έντονο πόνο. Γι’ αυτό η απουσία πόνου δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η πληγή είναι αθώα.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η θεραπεία ξεκινά με την αξιολόγηση του ίδιου του έλκους αλλά και της κυκλοφορίας του αίματος στο πόδι.
Ο γιατρός εξετάζει τη θέση και την εικόνα της πληγής, το δέρμα γύρω από αυτή και τυχόν πρήξιμο ή άλλα σημεία φλεβικής ή αρτηριακής νόσου.
Ανάλογα με την περίπτωση μπορεί να χρειαστούν επιπλέον εξετάσεις για να ελεγχθεί η αρτηριακή ή φλεβική κυκλοφορία.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό πριν από την εφαρμογή θεραπείας συμπίεσης.
Πώς γίνεται η θεραπεία των ελκών;
Η θεραπεία καθορίζεται από την αιτία του έλκους.
Η τοπική φροντίδα της πληγής μπορεί να περιλαμβάνει καθαρισμό και κατάλληλα επιθέματα. Αυτό όμως αποτελεί μόνο ένα μέρος της αντιμετώπισης.
Στα φλεβικά έλκη
Όταν η αιτία είναι η φλεβική ανεπάρκεια, βασικό μέρος της θεραπείας είναι η κατάλληλη συμπίεση, με ειδικούς επιδέσμους, κάλτσες ή άλλα συστήματα συμπίεσης.
Στόχος είναι να μειωθεί το οίδημα και να βελτιωθεί η επιστροφή του αίματος από το πόδι.
Παράλληλα πρέπει να αξιολογείται και η ίδια η φλεβική ανεπάρκεια που βρίσκεται πίσω από το πρόβλημα.
Στα αρτηριακά έλκη
Εδώ το πρόβλημα είναι διαφορετικό: το πόδι δεν αιματώνεται επαρκώς.
Επομένως, η αντιμετώπιση πρέπει να επικεντρωθεί στην αρτηριακή κυκλοφορία και χρειάζεται κατάλληλη αγγειακή αξιολόγηση.
Στα διαβητικά έλκη
Χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στη φροντίδα της πληγής, στον έλεγχο του διαβήτη και στην αποφόρτιση του σημείου από την πίεση, ανάλογα πάντα με την περίπτωση.
Αρκούν τα επιθέματα για να κλείσει ένα έλκος;
Όχι πάντα.
Τα κατάλληλα επιθέματα βοηθούν στη φροντίδα της πληγής, αλλά εάν δεν αντιμετωπιστεί η αιτία που την κρατά ανοιχτή, το πρόβλημα μπορεί να επιμένει ή να επανεμφανιστεί.
Για παράδειγμα, σε ένα φλεβικό έλκος πρέπει να αντιμετωπιστεί και η αυξημένη φλεβική πίεση, όχι μόνο η επιφάνεια της πληγής.
Πότε πρέπει να απευθυνθώ σε γιατρό;
Μια πληγή στο πόδι που δεν παρουσιάζει φυσιολογική επούλωση χρειάζεται έλεγχο, ιδιαίτερα όταν υπάρχει ιστορικό:
- κιρσών ή φλεβικής ανεπάρκειας,
- θρόμβωσης,
- σακχαρώδη διαβήτη,
- προβλημάτων στην αρτηριακή κυκλοφορία,
- προηγούμενων ελκών.
Αν η περιοχή γίνει περισσότερο κόκκινη ή πρησμένη, εμφανίσει αυξανόμενο πόνο, δύσοσμες εκκρίσεις ή συνοδεύεται από πυρετό, χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση, καθώς αυτά μπορεί να αποτελούν σημεία λοίμωξης.
Μπορεί ένα έλκος να ξαναεμφανιστεί;
Ναι. Ένα έλκος μπορεί να επουλωθεί και αργότερα να εμφανιστεί ξανά, ιδιαίτερα όταν εξακολουθεί να υπάρχει η αιτία που το προκάλεσε.
Για τον λόγο αυτό, η θεραπεία δεν τελειώνει απαραίτητα όταν κλείσει η πληγή. Η αντιμετώπιση της υποκείμενης πάθησης και η κατάλληλη παρακολούθηση βοηθούν στη μείωση του κινδύνου υποτροπής.
Θεραπεία ελκών στον Βόλο
Η σωστή αντιμετώπιση ενός έλκους ξεκινά από τη διάγνωση της αιτίας του και όχι μόνο από την περιποίηση της πληγής.
Ο Κωνσταντίνος Μαραβέγιας, Γενικός Χειρουργός στον Βόλο, μπορεί να αξιολογήσει την κατάσταση και να καθορίσει τα επόμενα βήματα ή, όταν το αίτιο απαιτεί διαφορετική ειδικότητα, την κατάλληλη περαιτέρω διερεύνηση.
Για αξιολόγηση μιας πληγής που επιμένει ή ενός ήδη διαγνωσμένου έλκους, μπορείτε να επικοινωνήσετε με το ιατρείο για ραντεβού.
Συχνές ερωτήσεις για τα έλκη
Μπορεί ένα έλκος να κλείσει μόνο του;
Εξαρτάται από την αιτία και τη βαρύτητά του. Όταν υπάρχει πρόβλημα στην κυκλοφορία, διαβήτης ή άλλη υποκείμενη πάθηση, η απλή αναμονή μπορεί να καθυστερήσει τη σωστή αντιμετώπιση.
Είναι επικίνδυνο ένα έλκος στο πόδι;
Μπορεί να γίνει σοβαρό εάν παραμένει ανοιχτό, μολυνθεί ή σχετίζεται με ανεπαρκή αιμάτωση. Για αυτό μια πληγή που δεν επουλώνεται χρειάζεται αξιολόγηση.
Πρέπει να βάζω κάλτσες συμπίεσης;
Η συμπίεση αποτελεί βασική θεραπεία για πολλά φλεβικά έλκη, αλλά δεν είναι κατάλληλη για κάθε είδος έλκους. Πρέπει πρώτα να έχει αξιολογηθεί η κυκλοφορία του άκρου και να δοθούν οι κατάλληλες ιατρικές οδηγίες.
Γιατί δεν κλείνει η πληγή στο πόδι μου;
Υπάρχουν πολλές πιθανές αιτίες, όπως φλεβική ανεπάρκεια, ανεπαρκής αρτηριακή κυκλοφορία, διαβήτης, συνεχής πίεση στην περιοχή ή λοίμωξη. Χρειάζεται να εντοπιστεί η αιτία και όχι απλώς να αλλάζει το επίθεμα.
Αν κλείσει το έλκος, έχει τελειώσει το πρόβλημα;
Όχι απαραίτητα. Αν παραμένει η αιτία που το προκάλεσε, υπάρχει πιθανότητα να εμφανιστεί ξανά. Η πρόληψη της υποτροπής αποτελεί μέρος της συνολικής αντιμετώπισης.
Πόσο κοστίζει η θεραπεία ενός έλκους;
Το κόστος εξαρτάται από την αιτία του έλκους, τις εξετάσεις που μπορεί να χρειαστούν και τον τρόπο αντιμετώπισης. Για συγκεκριμένες πληροφορίες μπορείτε να επικοινωνήσετε με τον Κωνσταντίνο Μαραβέγια, Γενικό Χειρουργό στον Βόλο.